1378.jpgاولکامیز - مقاله زیر  از بصیر شهنازی محقق ترکمن در باره یکی از تیره های طایفه دوگونچی به رشته تحریر در آمده است که می خوانید :
 
مقدمه                    
بر اساس شجره نامه های موجود در منطقه ترکمن صحرا ، طایفه دوگونچی به سه تیره : ساروانلی ، قره جه ارتقلی ، و عالینقی تقسیم می شود . سه تیره مذکور به مامش بن مراد بن خان محمد بن اتابای منسوب می باشند . (تنگلی )
دراین مقاله سعی بر ان است ، که در حد توان، تیره ساروانلی را از جهات مختلف مورد بررسی قرار داده ویافته های موجود را با مخاطبان در میان بگذارم.
شاید بررسی یک کلمه واتنونیم( نام تباری ) از نظر برخی مهم جلوه نکند ، اما کسانی که در کنار هویت فردی، دغدغه هویت گروهی واجتماعی  را نیز دارند، از جمله افراد طایفه دوگونچی مخصوصا ساروانلی ها اهمیت این موضوع را درک خواهند کرد . به هر حال این مقاله گامی است کوچک و رو به جلو . امید راسخ دارم که در اینده ، کسان دیگری در تصحیح وتکمیل ان خواهند کوشید .
 
تلفظ صحیح ساروانلی :
 
تلفظ صحیح این کلمه درزبان ترکمنی به  شکل ساروانلئ(sarwanly ) می باشد. ولی ساروانلی ها ان را با حذف « ن »و
تشدید « ل » سارواللئ  ( (sarwally )  تلفظ می کنند .
در زبان فارسی نیز این کلمه به صورت ساروانلی ( sarwanli ) تلفظ می شود.
 
ریشه شناسی تیره ساروانلی :
 
جهت بررسی این موضوع ، ابتدا از بحث روایی ان شروع می کنم، در ارتباط با ریشه ومعنی ومفهوم ساروانلی ، روایت
کوتاهی در میان انها وجود دارد، نور بردی  نوری از مرد بابایی چنین نقل می کند : « در روزگاران گذشته که بیشتر مردم به کارهای یدی وسخت می پرداختند و قدرت بدنی واستقامت خود را در میدان کار وعمل عرضه می کردند، افراد این تیره با توجه به داشتن برخیخصوصیات، توانایی و استقامت زیادی در کار نشان نمی دادند، به همین دلیل، دیگران به انها ، لقب ساروانلی  داده اند که به معنای افراد رنگ پریده و
شبیه بیمار، یا به عبارت دیگر دارای رنگ سفید وبور، که کار چندانی از دستشان 
بر نمی اید، می باشد. »
 
 اکنون به بررسی ان در منابع مکتوب می پردازم .
 
ساروانلی : تیره ای از طایفه یوموت شاخه اتا بای، ان از کلمه ساروان وپسوند لی عبارت می باشد . (اتا نیازف ص 176 )
به نظر می رسد در نوشته فوق، پسوند لی نشانه تعلق تیره ای بوده وساروانلی به معنی اهل تیره ساروان می باشد .
 
درارتباط با این موضوع ، تیره ای هم به نام «ساروان» درمیان طایفه سارئق در ترکمنستان که از طوایف بزرگ نه گانه ترکمن می باشد وجود دارد، که ممکن است در شناخت ریشه تیره ساروانلی به ما کمک بکند، لذا لازم می بینم نکاتی نیزراجع به ان ارائه نمایم .
«معانی قابل حدس ساروان عبارتند از :
 
۱_ازاتنونیم ترکی سارمان ، ودارای دو بخش است : < سار ، ساری + مان >
۲_ازکلمه ساروان به معنای « ساربان »، لقب بنیانگذار طایفه است » . 
(اتانیازف، ص ۱۷۶_ ۱۷۵)
 
در تفسیر معانی مذکور باید بگویم :
 
درمعنای اول _ ساروان کلمه ای ترکی ودر اصل سارمان بوده، بخش اول ان «سار» است که مخفف ساری می باشد .  ساری در زبان ترکمنی به معانی « رنگ زرد ، طرف» است، ( متقی، ص ۳۴۹ ) که در این جا به معنی زرد می باشد . همچنین « ساری ، نام طایفه قدیمی ترک وشکل قدیمی اتنونیم سارئق است ». ( اتانیازف، ص ۱۷۷ ) 
اما قبل از پرداختن به معانی بخش دوم یعنی «مان » ، لازم می دانم  که ابتدا به تغییرات احتمالی اشکال تلفظی ان اشاره ای داشته باشم، پسوند «مان» با توجه به تغییر « م » به « ب »در ترکی، قابلیت تبدیل به «بان » را دارد . (قفس اوغلو، ص ۹) ، از طرفی پسوند « بان » نیز در زبان ترکمنی با تغییر « ب»به«و» به صورت  « وان»نیز تلفظ می شود، مثل« باغبان به شکل باغوان» . (متقی، ص۱۵۳)
طبق ان چه گفته شد، اگر چه در کلمه سارمان احتمال تغییر « مان » به « بان »و در نهایت به « وان » امکان پذیر به نظر می رسد، ولی در مورد وقوع ان، نمی توان با قاطعیت نظر داد .
 
در مورد معانی « مان » نیز نظرا ت مختلفی از سوی پڑوهشگران ارائه شده است که به برخی از انها اشاره می کنم :
وندهای « من/men » و «مان/man » در ترکی، چه در حالت پیشوند وچه در حالت پسوند، به اسامی وافعال وصفات الصاقی خودهمیشه معنای augmentitf (مبالغه ، زیادت، بزرگی، تشدید )
می بخشند.از جمله:اقمان (بسیارسفید)، قارامان (بسیارتیره) و ... (قفس اوغلو، ص۱۰-۹ ) . طبق این نظر ، سارمان نیز به معنی بسیار زرد می باشد .
یره مییف « مان » را « ادم، مردم » معنی می کند . ولی به نظر اریستف مان یا بان در گذشته به معنای « سرزمین، کشور » بوده ودر تداوم به پسوند جمع تبدیل گردیده است . ( اتا نیارف، ص۱۱۷-۲۲۵-۲۲۴)
بنا بر این در معنای اول، کلمه سارمان یا ساروان را می توان ، بسیار زرد، مردم زرد، و زردها نامید، که البته منظور از زرد در ان ، بور و سفید می باشد.
 
با توجه به انچه بیان گردید، از انجایی که بعضی از پیوندهای موجود در میان اتنونیم های ترکمن ها به صورت پیوندهای سیاسی درون ایلی بوده ، همچنین با عنایت به تشابه کلمات ساروان و ساروانلی، بعید نیست که بخش هایی از تیره ساروان از طایفه سارئق ، با نام ساروانلی در ترکیب طایفه دوگونچی وایل اتابای قرار گرفته باشند . ولی فعلا وبا اطلاعات موجود ، نمی توان بطور یقین دراین مورد نظر داد.
 
درمعنای دوم _ ساروان کلمه ای فارسی ودر اصل ساربان بوده ، و دارای دو بخش < سار + بان > می باشد . 
سار به معنی شتر و بان به معنی محافظت کننده ونگاه دارنده است.( دهخدا، ص ۱۳۲۳۲ )
درفارسی « با » را به « واو » تبدیل می کنندو ساروان به معنی ساربان است که  شتردارمی باشد. ( دهخدا، ص ۱۳۲۴۵ )
 
کلمه ساروان و اشکال دیگر ان یعنی ساربان وسارمان علاوه بر لقب بنیانگذار طایفه ، ممکن است نام بنیانگذار طایفه نیز
باشد، چون در میان اقوام ترک ومغول ، چنین نام هایی رایج بوده است . 
مثل ساربان یا سارمان بن جغتای ، پنجمین پسر جغتای بن چنگیز، و ساربان یا ساروان ابن نیک پی ، ازاطرافیان امیر نوروز سردار معروف غازان . ( دهخدا، ص ۱۳۲۳۳ ) همچنین ساروان به عنوان نام مکان نیز مطرح می باشد. برای مثال در لغت نامه دهخدا چنین امده است: ساروان ناحیتی است ( به خراسان از گوزکانان قدیم ). ( دهخدا، ص ۱۳۲۴۵ )
 
درحال حاضر، گوزکانان یا گوزگان قدیم، شامل سه ولایت ( استان ) جوزجان، فاریاب و سرپل در افغانستان می باشد و نکته قابل توجه ان است که جوزجان وفاریاب از ولایات اصلی سکونت ترکمن ها در افغانستان هستند.
درجمع بندی کلی این قسمت باید بگویم:
با ان که بین معنای اول ساروان و روایت نقل شده تا حدودی همخوانی وجود دارد، ولی برای یک اظهار نظر دقیق ونهایی در این موضوع ، هنوز زود می باشد وبه تلاش وپڑوهش بیشتری نیاز دارد .
 
مکان های اصلی سکونت ساروانلی ها در منطقه ترکمن صحرا :
۱_شهرستان گنبدقابوس
_شهر گنبدقابوس (شامل فامیل های بابایی، مددی، خاکپور، نوری ) 
_روستای دوز اولوم ( با فامیل خاکپور)
_روستای قره ماخر ( شامل فامیل های خاکپور، نوری )
_روستای اق غایا ( با فامیل خاکپور )
۲_شهرستان اق قلا
_   شهر اق قلا ( شامل فامیل های توکلی ، نوری ) 
 
_ روستای دوگونچی ( شامل فامیل های توکلی، نوری )
_ روستای حاجی قره ( با فامیل توکلی )
 
(نوری، عزتی )
از اقایان، نوربردی نوری ، عبدالرحیم عزتی ، محمد توانگری، که در نوشتن
این مقاله، مرا یاری کردند، نهایت تشکر
را دارم .
منابع و ماخذ:
۱_اتانیازف، سلطان شا، فرهنگ اتنونیم های ترکمن ها، ترجمه احمد مرادی، المان،
سال ۲۰۰۵میلادی
۲_تنگلی، عبدالرحمن، شیرن بیان در شجره ترک زبان ( شجره نامه )،انتشارات
مکتبه الاسلامیه حاجی طلایی، گنبدقابوس
۳_دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخذا، جلد نهم، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم ازدوره جدید، ۱۳۷۷ 
۴_قفس اوغلو، ابراهیم، نام ترکمن، مفهوم وماهیت ان ( ۲) ، ترجمه بی بی مریم شرعی، فصلنامه یاپراق، سال دوم،
پاییز ۱۳۷۸ ، شماره ۷ _۴
۵_متقی،نور محمد، فرهنگ سینا، چاپ اول، زمستان۱۳۷۱
 
 

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

  • مهمان - مهمان

    به نظر می آید جامعه ی ترکمن قدر محققانی مثل آقای شهنازی را نمی داند. در عسرت این روزگار افراد این چنینی را باید ارج نهاد. تلاشی بی دریغ. در خور و شایسته است که محققانی این چنینی را تشویق کرد و به آن ها و نوشته هاشان احترام گذاشت. این افراد بدون هیچ مزد و منتی برای جامعه ترکمن دل می سوزانند. به نظرتان ایشان باید فوتبالیست باشد و درآمدهای نجومی مثل فلانی تا شماها به سمتش برگردین و نگاه کنید. او فردا سی ساله شد می رود. اما روشن فکران آگاهی بخشان جامعه بعد از مرگ هم با نوشته هایشان در رشد افکارعمومی تاثیرگذارند. به درود.

  • مهمان - گنبدی پور

    شما از کجا می دانید او سی ساله شده است شما یا علم غیب دارید یا...

  • مهمان - ثمری

    با تشکر از زحمات محقق گرامی،فامیل های دیگری هم ساروانلی هستند .بیشتر به جند تا اشاره وتکرار نموده اید. باز هم از درج این چنین اطلاعاتی بسیار خرسند شدم .

  • مهمان - ثمری

    با سلام و ضمن سپاسگزاری ازمحقق ارجمند .به ذکر چند فامیل اکتفا نموده اند که گرچه میتوانستند به فامیل های دیگری اشاره می نمودند بهتر می شد. باز هم از اطلاعاتی دادند کمال تشکر وقدردانی را داریم.

یادداشت

IMAGE ای مهربانترین همدم من

اولکامیز- دلتنگم،دلتنگ لبخندهای شیرینت،دلتنگ دست های پیرت. دلتنگ آن روزها،که بودی،دلم بدجور هوای تو دارد. ادامه مطلب ..
IMAGE نوشته یک نوجوان ترکمن در باره جام جهانی

اولکامیز- 184 روز باقیست تا شروع بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان یعنی " #جام جهانی"‌ .  به شروع جام جهانی روز به روز نزدیک میشویم و همه ی تیم ها در تکاپوی برنامه ریزی و هماهنگی تیم خود برای حضوری... ادامه مطلب ..
IMAGE قصه ی مادبزرگم

اولکامیز- مادر پدر من ان موقع که من نبودم وحتی از ان هم دیرینه زمانی که پدرم بسیار کوچک بوده از دنیا رفته است ادامه مطلب ..
IMAGE وحدت اسلامی از زاویه ای دیگر

 اولکامیز- گفتاری از امان محمد خوجملی* : کشور ما از فِرق، اقوام و مذاهب گوناگونی تشکیل شده است که در جای جای ایران بزرگ زندگی می کنند. اتفاقاً زندگی آرام و دوستانه و برادرانه هم با یکدیگر دارند... ادامه مطلب ..
IMAGE یادداشت "مدیرعامل خانه کتاب ایران" در پی درگذشت مدیر "کتابفروشی قابوس"

📝 "مجيد غلامی جليسه" مدیرعامل خانه کتاب ایران در یادداشتی درگذشت "مراد دردی قاضی" مدير كتابفروشی قابوس گنبدکاووس و از پیشکسوتان نشر فرهنگ و ادب ترکمن را تسلیت گفت. متن این یادداشت را در ادامه... ادامه مطلب ..
IMAGE اختلاف اسلوب اندیشه در گفتار و نوشتار

اولکامیز - کامبیز قجقی نژاد: این قرآن افراد بشر را به بهترین راه هدایت می کند. علم نیز قلب انسان را گشاده می گرداند البته علمی که توام با حکمت قرآنی باشد. ادامه مطلب ..
IMAGE ابتذال سیاست در ورزش

اولکامیز- امان محمد خوجملی : نارکارآمدی سیاست درخودِ سیاست به خاطر انتصابات و انحصاراتی که در آن وجود دارد دقیقاً مشخص نمی شود. چون همه چیز را نمی شود دقیقاً با دیگر کشورها با بیان مصداقهای آن... ادامه مطلب ..
IMAGE نویسنده‌ی بزرگ برایان آلدیس

نشریه صحرا - نویسنده: دکتر یوسف آزمون / ترجمه از ترکمنی به فارسی توسط آنادردی عنصری : (نوشته زیر به مناسبت درگذشت برایان آلدیس شاعر و رمان نویس مشهور انگلستان به رشته تحریر درآمده است. ادامه مطلب ..
IMAGE خودزنی و گل به خودی گرگان فردا

اولکامیز- انتصاب هیوه چی به فرمانداری بندرترکمن با تندترین حملات گرگان فردا مواجه شد. به گونه ای که با مطلب" ضعبف ترین انتصاب " به تخریب هیوه چی و نورقلی پور پرداخت. این رفتار عجیب حیرت فعالین را... ادامه مطلب ..
IMAGE گفتگو با دکتر رادگهر / زندگی امید است و بس

  اولکامیز- دکتر نورلی رادگهر یکی از پزشکان حاذق و قدیمی ترکمن صحراست. این پزشک فرهنگدوست بیش از چهل سال است که به واسطه شغل طبابت به همنوعانش خدمت می کند. ادامه مطلب ..
IMAGE چرا نمایشگاههای مطبوعات در گنبد کتابهای نازل عرضه می کنند؟

اولکامیز – حاج قوجق قلی آق: با این که شهرستان گنبد کاووس استقبال کنندگان بالایی دارد و در کتابخوانی در رده ی بالایی قرار دارد متولیان متاسفانه کم تحرک هستند. ادامه مطلب ..
IMAGE راز سکوت اصولگرایان

فرارو- درحالی که این روزها محمود احمدی نژاد و اطرافیانشان مشغول حمله به قوه قضائیه هستند و مداوم تلاش می‌کنند زمین و بازی را گسترش دهند و دیگر مسئولان نظام را وارد ماجرا کنند، رسانه‌ها و... ادامه مطلب ..
IMAGE گدایان میلیونر گنبدی

اولکامیز- امان محمد خوجملی : گدایی یا تکدی گری یا تقاضای کمک از دیگران یک امر تازه و جدید نیست که از قدیم الایام کم و بیش بوده است. اما گدا هم گدایان قدیمی بود. ادامه مطلب ..
IMAGE از رنجى كه ميبريم

اولکامیز - در کانال فردای بهتر از عليرضا شيرى این یادداشت سیاسی ورزشی را می خوانیم : نشسته ام باخت علیرضا کریمی را در کشتی جهانی میبینم و اینکه برای روبرو نشدن با حریف اسرائیلی در دور بعدی مربیش... ادامه مطلب ..
IMAGE آبشار باللی قایه

اولکامیز- آبشار باللی قایه درجنوب و در 20 کیلو متری شهر مرزی مراوه تپه واقع شده است. ادامه مطلب ..
IMAGE وحدت واقعی

اولکامیز- تحلیلی از امان محمد خوجملی*  : مراسم مذهبی امام حسین علیه السلام هر سال چه در روزهای عاشورا و تاشوعا و چه در اربعین هر چه باشکوهتر برگزار می شود. چندسال است به آن راهپیمایی هم افزوده... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا عبرت نمی گیریم؟

اولکامیز- امان محمد خوجملی : آیا این حق مردم ایران است که از یک سوراخ صد بار گزیده شوند؟ آیا این بدین معنا نیست که ما در تربیت فرهنگی انسانها موفق نبوده ایم؟ صرف فنی به بار آمدن مهندسان و پزشکان... ادامه مطلب ..
IMAGE سخنی با برخی از مسئولین

اولکامیز- عجب زمانه ای شده است.هیچ کدام از ما جای خودمان نیستیم.دوست داریم سر از کار همه کس در بیاوریم.تا دستمان بجایی بند شد همه تلاش خود را برای نمایش خود بهر صورتی ولو شده با تبلیغات و یا قدرت... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا باید خیراندیش هم باشیم؟

 اولکامیز- دراین عالم هستی برای انسان  بطریق اجتماعی زیستن وطبق کارحلال امرارمعاش نمودن بدون شک وشبهه به نفع  بشریت محسوب می شود۰ همچنین داشتن اتحادپایدار ومقاومت دربرابر برخی نارسایی هابه... ادامه مطلب ..
IMAGE بیایید خود بحران نباشیم!

عصر ایران، نورالله نصرتی- واقعه دلخراش دیگری به وقوع پیوسته؛ تن ایران عزیزمان دوباره از زلزله ای مهیب لرزیده؛ چه دلها که شکسته؛ چه چشمها که چشمه اشک شان خشکیده؛ چه دلهای مهربان که در سراسر این... ادامه مطلب ..
IMAGE چپ علیه چپ‌روی

کارگزاران - محمد قوچانی : چرا بهزاد نبوی همچنان از حسن روحانی حمایت می‌کند؟ پیرمرد با قامتی خمیده از رنج حبس شش ساله و تجربه‌ی یک عمر زندگی انقلابی و از آن مهم‌تر؛ تفکر انقلابی این روزها به... ادامه مطلب ..
IMAGE سخنی با زمین

اولکامیز- دلنوشته عبدالکریم قزل*: امروز صدای تیشه از بیستون نیامدشاید به زیر آوار فرهاد رفته باشد ادامه مطلب ..
IMAGE پایان تلخ

اولکامیز- وحید دلیجه : یکی از معما هایی که جواب آن بی پاسخ مانده یا همیشه ابهام برانگیز است و همیشه هم خواهد بود، خود کشی است.  ادامه مطلب ..
IMAGE راز توسعه ژاپن، کره جنوبی و مالزی

 عصر ایران؛ جعفر محمدی* - در یک ماه اخیر، فرصتی دست داد تا سفرهایی به ژاپن، کره جنوبی و مالزی داشته باشم؛ کشورهایی که هر گاه سخن از توسعه ایران گفته می شود، نامی از آنها نیز به میان می آید: زمانی... ادامه مطلب ..
IMAGE ظروف یک بار مصرف و تهدید محیط زیست

اولکامیز- یادداشتی از امان محمد خوجملی: پیشرف علم،صنعت و تکنولوژی و فناوری فرصتهای مناسبی را در اختیار انسانها قرار داده است. درسایه این پیشرفت هاست که انسانها اشتهای فزاینده ای به مصرف پیدا... ادامه مطلب ..

اخبار

آخرین نظرات

انشالله سدار آزمون ایران را بهتر بگم ترکمن صحرا را در جهان برازنده میکند انشالله .
دوست عزیز و گرامی فرهاد قاضی در غم و اندوه خود بنده را شریک بدانید.
در کدام مورد بفکر مردم بودند آیا تا حالا دیدید چیزی را تصویب کنند به نفع مردم باشد اونم مردمی که ماه...
تبریک میگویم انشالله موفق باشد مثل اینکه اولین زن شهردار زن درایران هستش ها ؟ حتما موفق خوهند شد .
قاتل مهران و عدنان باید سنگسار شود
این قاتل کثیف باید به دست مردم سپرده شود تا خودشان مجازاتش کنند
...
باسلام وباتشكرازنويسنده متن ، بنظرم اجتهادشجاعانه موردنظرنويسنده مقابل اجتهادعرفي فقط من يا گروه ما ...
اگر به این آقایان باشد ، ایده آل و خواست قلبیشان هست ، اصل 15 قانون اساسی ، حتی در بکارگیری پیشخدمت ...
من نمی دانم ، چه اصراری است که فرقه های مختلف به وحدت و اتحاد برسند؟!در هر کشوری هر شهروندی باید آزا...
خب مدیرن دیگه تازه معاونین خودراهم میبرند وقتی ارباب ورجوع به ادارشون بره کسی نیست جواب ارباب رجوع ر...
آره والا . وقتی یه فروشنده را میگیرند در همان لحظه با پول آزاد میشه !! مشخصه که فروشنده زیاد میشه ال...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.