b_150_100_16777215_00_images_1378.jpgاولکامیز - مقاله زیر  از بصیر شهنازی محقق ترکمن در باره یکی از تیره های طایفه دوگونچی به رشته تحریر در آمده است که می خوانید :
 
مقدمه                    
بر اساس شجره نامه های موجود در منطقه ترکمن صحرا ، طایفه دوگونچی به سه تیره : ساروانلی ، قره جه ارتقلی ، و عالینقی تقسیم می شود . سه تیره مذکور به مامش بن مراد بن خان محمد بن اتابای منسوب می باشند . (تنگلی )
دراین مقاله سعی بر ان است ، که در حد توان، تیره ساروانلی را از جهات مختلف مورد بررسی قرار داده ویافته های موجود را با مخاطبان در میان بگذارم.
شاید بررسی یک کلمه واتنونیم( نام تباری ) از نظر برخی مهم جلوه نکند ، اما کسانی که در کنار هویت فردی، دغدغه هویت گروهی واجتماعی  را نیز دارند، از جمله افراد طایفه دوگونچی مخصوصا ساروانلی ها اهمیت این موضوع را درک خواهند کرد . به هر حال این مقاله گامی است کوچک و رو به جلو . امید راسخ دارم که در اینده ، کسان دیگری در تصحیح وتکمیل ان خواهند کوشید .
 
تلفظ صحیح ساروانلی :
 
تلفظ صحیح این کلمه درزبان ترکمنی به  شکل ساروانلئ(sarwanly ) می باشد. ولی ساروانلی ها ان را با حذف « ن »و
تشدید « ل » سارواللئ  ( (sarwally )  تلفظ می کنند .
در زبان فارسی نیز این کلمه به صورت ساروانلی ( sarwanli ) تلفظ می شود.
 
ریشه شناسی تیره ساروانلی :
 
جهت بررسی این موضوع ، ابتدا از بحث روایی ان شروع می کنم، در ارتباط با ریشه ومعنی ومفهوم ساروانلی ، روایت
کوتاهی در میان انها وجود دارد، نور بردی  نوری از مرد بابایی چنین نقل می کند : « در روزگاران گذشته که بیشتر مردم به کارهای یدی وسخت می پرداختند و قدرت بدنی واستقامت خود را در میدان کار وعمل عرضه می کردند، افراد این تیره با توجه به داشتن برخیخصوصیات، توانایی و استقامت زیادی در کار نشان نمی دادند، به همین دلیل، دیگران به انها ، لقب ساروانلی  داده اند که به معنای افراد رنگ پریده و
شبیه بیمار، یا به عبارت دیگر دارای رنگ سفید وبور، که کار چندانی از دستشان 
بر نمی اید، می باشد. »
 
 اکنون به بررسی ان در منابع مکتوب می پردازم .
 
ساروانلی : تیره ای از طایفه یوموت شاخه اتا بای، ان از کلمه ساروان وپسوند لی عبارت می باشد . (اتا نیازف ص 176 )
به نظر می رسد در نوشته فوق، پسوند لی نشانه تعلق تیره ای بوده وساروانلی به معنی اهل تیره ساروان می باشد .
 
درارتباط با این موضوع ، تیره ای هم به نام «ساروان» درمیان طایفه سارئق در ترکمنستان که از طوایف بزرگ نه گانه ترکمن می باشد وجود دارد، که ممکن است در شناخت ریشه تیره ساروانلی به ما کمک بکند، لذا لازم می بینم نکاتی نیزراجع به ان ارائه نمایم .
«معانی قابل حدس ساروان عبارتند از :
 
۱_ازاتنونیم ترکی سارمان ، ودارای دو بخش است : < سار ، ساری + مان >
۲_ازکلمه ساروان به معنای « ساربان »، لقب بنیانگذار طایفه است » . 
(اتانیازف، ص ۱۷۶_ ۱۷۵)
 
در تفسیر معانی مذکور باید بگویم :
 
درمعنای اول _ ساروان کلمه ای ترکی ودر اصل سارمان بوده، بخش اول ان «سار» است که مخفف ساری می باشد .  ساری در زبان ترکمنی به معانی « رنگ زرد ، طرف» است، ( متقی، ص ۳۴۹ ) که در این جا به معنی زرد می باشد . همچنین « ساری ، نام طایفه قدیمی ترک وشکل قدیمی اتنونیم سارئق است ». ( اتانیازف، ص ۱۷۷ ) 
اما قبل از پرداختن به معانی بخش دوم یعنی «مان » ، لازم می دانم  که ابتدا به تغییرات احتمالی اشکال تلفظی ان اشاره ای داشته باشم، پسوند «مان» با توجه به تغییر « م » به « ب »در ترکی، قابلیت تبدیل به «بان » را دارد . (قفس اوغلو، ص ۹) ، از طرفی پسوند « بان » نیز در زبان ترکمنی با تغییر « ب»به«و» به صورت  « وان»نیز تلفظ می شود، مثل« باغبان به شکل باغوان» . (متقی، ص۱۵۳)
طبق ان چه گفته شد، اگر چه در کلمه سارمان احتمال تغییر « مان » به « بان »و در نهایت به « وان » امکان پذیر به نظر می رسد، ولی در مورد وقوع ان، نمی توان با قاطعیت نظر داد .
 
در مورد معانی « مان » نیز نظرا ت مختلفی از سوی پڑوهشگران ارائه شده است که به برخی از انها اشاره می کنم :
وندهای « من/men » و «مان/man » در ترکی، چه در حالت پیشوند وچه در حالت پسوند، به اسامی وافعال وصفات الصاقی خودهمیشه معنای augmentitf (مبالغه ، زیادت، بزرگی، تشدید )
می بخشند.از جمله:اقمان (بسیارسفید)، قارامان (بسیارتیره) و ... (قفس اوغلو، ص۱۰-۹ ) . طبق این نظر ، سارمان نیز به معنی بسیار زرد می باشد .
یره مییف « مان » را « ادم، مردم » معنی می کند . ولی به نظر اریستف مان یا بان در گذشته به معنای « سرزمین، کشور » بوده ودر تداوم به پسوند جمع تبدیل گردیده است . ( اتا نیارف، ص۱۱۷-۲۲۵-۲۲۴)
بنا بر این در معنای اول، کلمه سارمان یا ساروان را می توان ، بسیار زرد، مردم زرد، و زردها نامید، که البته منظور از زرد در ان ، بور و سفید می باشد.
 
با توجه به انچه بیان گردید، از انجایی که بعضی از پیوندهای موجود در میان اتنونیم های ترکمن ها به صورت پیوندهای سیاسی درون ایلی بوده ، همچنین با عنایت به تشابه کلمات ساروان و ساروانلی، بعید نیست که بخش هایی از تیره ساروان از طایفه سارئق ، با نام ساروانلی در ترکیب طایفه دوگونچی وایل اتابای قرار گرفته باشند . ولی فعلا وبا اطلاعات موجود ، نمی توان بطور یقین دراین مورد نظر داد.
 
درمعنای دوم _ ساروان کلمه ای فارسی ودر اصل ساربان بوده ، و دارای دو بخش < سار + بان > می باشد . 
سار به معنی شتر و بان به معنی محافظت کننده ونگاه دارنده است.( دهخدا، ص ۱۳۲۳۲ )
درفارسی « با » را به « واو » تبدیل می کنندو ساروان به معنی ساربان است که  شتردارمی باشد. ( دهخدا، ص ۱۳۲۴۵ )
 
کلمه ساروان و اشکال دیگر ان یعنی ساربان وسارمان علاوه بر لقب بنیانگذار طایفه ، ممکن است نام بنیانگذار طایفه نیز
باشد، چون در میان اقوام ترک ومغول ، چنین نام هایی رایج بوده است . 
مثل ساربان یا سارمان بن جغتای ، پنجمین پسر جغتای بن چنگیز، و ساربان یا ساروان ابن نیک پی ، ازاطرافیان امیر نوروز سردار معروف غازان . ( دهخدا، ص ۱۳۲۳۳ ) همچنین ساروان به عنوان نام مکان نیز مطرح می باشد. برای مثال در لغت نامه دهخدا چنین امده است: ساروان ناحیتی است ( به خراسان از گوزکانان قدیم ). ( دهخدا، ص ۱۳۲۴۵ )
 
درحال حاضر، گوزکانان یا گوزگان قدیم، شامل سه ولایت ( استان ) جوزجان، فاریاب و سرپل در افغانستان می باشد و نکته قابل توجه ان است که جوزجان وفاریاب از ولایات اصلی سکونت ترکمن ها در افغانستان هستند.
درجمع بندی کلی این قسمت باید بگویم:
با ان که بین معنای اول ساروان و روایت نقل شده تا حدودی همخوانی وجود دارد، ولی برای یک اظهار نظر دقیق ونهایی در این موضوع ، هنوز زود می باشد وبه تلاش وپڑوهش بیشتری نیاز دارد .
 
مکان های اصلی سکونت ساروانلی ها در منطقه ترکمن صحرا :
۱_شهرستان گنبدقابوس
_شهر گنبدقابوس (شامل فامیل های بابایی، مددی، خاکپور، نوری ) 
_روستای دوز اولوم ( با فامیل خاکپور)
_روستای قره ماخر ( شامل فامیل های خاکپور، نوری )
_روستای اق غایا ( با فامیل خاکپور )
۲_شهرستان اق قلا
_   شهر اق قلا ( شامل فامیل های توکلی ، نوری ) 
 
_ روستای دوگونچی ( شامل فامیل های توکلی، نوری )
_ روستای حاجی قره ( با فامیل توکلی )
 
(نوری، عزتی )
از اقایان، نوربردی نوری ، عبدالرحیم عزتی ، محمد توانگری، که در نوشتن
این مقاله، مرا یاری کردند، نهایت تشکر
را دارم .
منابع و ماخذ:
۱_اتانیازف، سلطان شا، فرهنگ اتنونیم های ترکمن ها، ترجمه احمد مرادی، المان،
سال ۲۰۰۵میلادی
۲_تنگلی، عبدالرحمن، شیرن بیان در شجره ترک زبان ( شجره نامه )،انتشارات
مکتبه الاسلامیه حاجی طلایی، گنبدقابوس
۳_دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخذا، جلد نهم، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم ازدوره جدید، ۱۳۷۷ 
۴_قفس اوغلو، ابراهیم، نام ترکمن، مفهوم وماهیت ان ( ۲) ، ترجمه بی بی مریم شرعی، فصلنامه یاپراق، سال دوم،
پاییز ۱۳۷۸ ، شماره ۷ _۴
۵_متقی،نور محمد، فرهنگ سینا، چاپ اول، زمستان۱۳۷۱
 
 

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

  • مهمان - مهمان

    به نظر می آید جامعه ی ترکمن قدر محققانی مثل آقای شهنازی را نمی داند. در عسرت این روزگار افراد این چنینی را باید ارج نهاد. تلاشی بی دریغ. در خور و شایسته است که محققانی این چنینی را تشویق کرد و به آن ها و نوشته هاشان احترام گذاشت. این افراد بدون هیچ مزد و منتی برای جامعه ترکمن دل می سوزانند. به نظرتان ایشان باید فوتبالیست باشد و درآمدهای نجومی مثل فلانی تا شماها به سمتش برگردین و نگاه کنید. او فردا سی ساله شد می رود. اما روشن فکران آگاهی بخشان جامعه بعد از مرگ هم با نوشته هایشان در رشد افکارعمومی تاثیرگذارند. به درود.

  • مهمان - گنبدی پور

    شما از کجا می دانید او سی ساله شده است شما یا علم غیب دارید یا...

IMAGE مراسم نکوداشت زنده یاد حاجی محمد کر برگزار می شود
به اطلاع کلیه دوستان ، آشنایان ، دوستداران و علاقمندان مرحوم حاجی محمد کر میرساند...

یادداشت

IMAGE مساجد شیک خالی در کنار مدارس کلنگی مملو از دانش آموز چیزی جز عقب ماندگی فرهنگی نیست

اولکامیز-امان محمد خوجملی در پاسخ به آچیک: با عرض سلام به دوست بزرگوارم آچیک. شما در یادداشت خودتان مطالب مختلف و خوبی را مطرح کرده اید که لازم است به برخی موارد آن توضیح داده شود که جریان از چه... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا به رای مردم بعد از انتخابات توجه نمی شود؟

اولکامیز- امان محمد خوجملی: عرصه ی سیاست و قدرت در ایران طوری است که همه ی مسئولان حکومتی برای انجام کاری می توانند قول بدهند و در عین حال در صورت عدم تحقق وعده ها از زیر بار مسئولیت شانه خالی... ادامه مطلب ..
IMAGE آن کدام مشکل هست که علمای بزرگوار بدان نپرداخته باشند؟!

اولکامیز-  آخوند بهلکه : وبسایت اولکامیز نوشت ؛ " لزوم طبقه بندی مشکلات جامعه بر روی منبرهاذیل آن عنوان نویسنده ی مطلب آقای عبدالرحمن حبیب لی نکاتی را عرض کرد و جامعه ی روحانیت را مورد بازپرسی... ادامه مطلب ..
IMAGE حاجی گدی :کار عالم دینی با حرف ومشاغل دیگر قابل قیاس نیست

اولکامیز-حاشیه نگاری پرمعنای استاد حاجی گدی به یادداشت کاربر عزیزمان که بانام احمد ارسال گردیده بود:توجه داشته باشیم که اشتباه یک پزشک در این دنیا قابل مشاهده و اثبات پذیر است اما اشتباه یک... ادامه مطلب ..
IMAGE آقای خجملی نگذارید قبح مسائل این چنینی ازبین برود

اولکامیز - امان بردی کر(مستعار یا حقیقی) :نمی دانم چرا اقای خوجملی خودش رامدرنیته می داند وبا سطح سوادغیرآکادمیک خوددرزمینه های دینی وفقهی نظرمی دهدوبااین جواب های معمولی خودرا... ادامه مطلب ..
IMAGE دکتر نورقلی پور : گلایه مطرح بر دولت در زمینه عدم دعوت از بزرگان اهل سنت وارد است

اساس نیوز- طاهر جانی : انتشار اخبار غیر رسمی درباره خبر کسالت جسمانی رامین نورقلی پور نماینده حوزه شهرستان های غرب استان گلستان (بندرترکمن،گمیشان،کردکویی و بندرگز) درمجلس شورای اسلامی که از... ادامه مطلب ..
IMAGE مولانا عبدالحمید : جامعه اهل‌سنت فقط حقوق قانونی خود را مطالبه می‌کند

مولانا عبدالحمید در مراسم نماز جمعه اهل‌سنت زاهدان (20 مرداد 1396)، با بیان اینکه «خواسته‌های اهل‌سنت فراتر از قانون نیست، بلکه فقط حقوق قانونی خود را مطالبه می‌کنند»، بر لزوم «نگاه یکسان» و... ادامه مطلب ..
IMAGE نامه یکی از مخاطبان اولکامیز به خوجملی:بهتر است احترام مولوی گرگیج پاس داشته شود

اولکامیز- به قلم یکی از کاربران اولکامیز به نام مستعار یا حقیقی احمد:آقای خوجملی بنده مقالات شمارا اکثرا میخوانم و به شما احترام میگذارم اما اصلا نمیپسندم که در رسانه،به زعم خود جواب عالم... ادامه مطلب ..
IMAGE تجربیات زندگی

اولکامیز -  به قلم خوجه دردی قجقی : هفتادسال ازطول عمرم بگذشت۰ باچنددهه ی تجربه؛ باهمه ی داروگیرزندگی۰ باتنگناهای کوبنده وکمرخم کننده؛ همراه باغم وغصه وبانوعی استرس؛ گاهی به سراشیبی گراییدن... ادامه مطلب ..
IMAGE لزوم طبقه بندی مشکلات جامعه بر روی منبرها

(اولکامیز- انتشار این مطلب به معنی تایید نظرات مطروحه نیست)- عبدالرحمان حبیب لی :درجامعه هر قشر و صنفی با توجه به تخصص خودشان خدماتی به جامعه عرضه می کنند و هر شخصی با توجه به معیار علاقه،نیاز... ادامه مطلب ..
IMAGE اشتباهات مکرر قره جه طیار = تنزل مقبولیت عمومی

اولکامیز- آتا گوگلان:(انتشار این مطلب به معنی تایید آن از سوی اولکامیز نیست)این روزها دررسانه های مجازی و مکتوب نام قره جه طیار نماینده مردم گنبد کاووس درمجلس بسیار به چشم میخورد وبه جز... ادامه مطلب ..
IMAGE جوابیه استاد امان محمد خوجملی به استاد علامه مولوی محمد حسین گرگیج :جامعه تشنه عدالت است نه سنگسار

اولکامیز -امان محمد خوجملی: مباحثات و مناقشات احکام اسلامی پایانی ندارد. از صدر اسلام تا کنون بحث نابرابری حقوقی ارباب وبرده ، زن و مرد، مسلمان و نامسلمان جریان داشته است. بحث ما هم از این قاعده... ادامه مطلب ..
IMAGE آپارتمان به جای کارخاته !

 اولکامیز - یادداشتی از امان محمد خوجملی : ایران کشوری است که بیشتر سرمایه های آن صرف امور جاری می شود یا کارهای دلالی و یا امور ساختمانی بسازوبفروش. ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی بر مطبوعات ترکمن های ایران

اولکامیز - به گواهی تاریخ مطبوعات ترکمن ها، به موازات رشد و توسعه ی فضای مکتوب، افراد روشنفکر و اهل قلم ترکمن نیز رسالت رسانه ای خود را با ارائه گزارش هایی در باره مناطق ترکمن نشین ایفا نموده... ادامه مطلب ..
IMAGE نقدی بر عملکرد نخبگان ، مسئولین ، دستگاههای مسئول ورجال متنفذ منطقه درحادثه قتل های اخیر

اولکامیز- آتا گوگلان: حادثه جنایی اخیر ترکمن صحرا، فارغ از این که چه شد، چراو چگونه صورت گرفت وچه فرجامی خواهد داشت ازجهت نحوه کنش و واکنش نخبگان، افراد شاخص و دستگاه های مسئول نیز قابل بررسی... ادامه مطلب ..
IMAGE خطاب تندعلامه گرگیج به منتقدان سنگسار:شما نسبت به مبانی اسلام ناآگاهید زیرا که درآیات قرآن شبهه ای وجود ندارد

مولانا گرگیج در بخش پایانی بیاناتشان در واکنش به اظهارات برخی افراد و نقد سخنان ایشان در مورد سنگسار افرادی که به نوامیس مردم تجاوز می کنند تصریح کردند: بنده دو هفته پیش در نمازجمعه گالیکش نسبت... ادامه مطلب ..
IMAGE قتل دو نوجوان گنبدی نشانه چیست ؟

  اولکامیز - امان محمد خوجملی: گم شدن دونوجوان گنبدی حدود ده روز پیش افکار عمومی را  نگران و ملتهب کرده بود که مبادا اتفاق بدی برای این نوجوانان عزیز افتاده باشد. در نهایت در بهت و حیرت اعلام شد... ادامه مطلب ..
IMAGE شعری از مهندس عبدالرحمن قزلجه

اولکامیز - شعری از مهندس عبدالرحمن قزلجه در خصوص تخریب محیط زیست در گالیکش  ادامه مطلب ..
IMAGE در حاشیه رفتار دور از شان برخی مجلسی ها در مراسم تحلیف

  عصر ایران؛ جعفر محمدی : هجوم  مضحک برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به سمت خانم فدریکو موگرینی-مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا- برای گرفتن سلفی و عکس یادگاری با او بازتاب گسترده ای در رسانه... ادامه مطلب ..
IMAGE علم افلاطون کی شود حریف جهل آدمیزاد(بدترین فقر ،فقرذهنی است)

    اولکامیز - مجمد سلاق : انتخابات شورای شهرو روستا با تمام فراز و فرودها به پایان رسید  انتخاباتی که نتایج آن مثل نتیجه انتخابات ریاست جمهوری به معنای واقعی معنا دار بود البته با تفاوتهای خاص.... ادامه مطلب ..
IMAGE رانندگان ترانزیت قربانی قاچاقچیان مواد مخدر

اگرچه در یک ماه گذشته چندین مطلب در مورد قاچاق مواد مقدر از طریق بارهای صادراتی و مشکلاتی که رانندگان در صورت بروز چنین رویدادی با آن مواجه می‌شوند، در تین‌نیوز منتشر شد اما آن‌چنان که از... ادامه مطلب ..
IMAGE شیخ التفسیر گرگیج: اهل سنت نامحرم نیست و سرمایه های کشور متعلق به کل ملت ایران است

مولانامحمدحسین گرگیج با توجه به مراسم تنفیذ روز گذشته دکترروحانی به بیان برخی از مطالبات و انتظارات جامعه اهل سنت پرداختند و بار دیگر بر لزوم مشارکت اهل سنت در مدیریت های کلان کشور تاکید کرد.... ادامه مطلب ..
IMAGE شعری از حاجی مراد آق

اولکامیز - تازه ترین شعر  حاجی مراد آق شاعر خوش قریحه گنبدی   ادامه مطلب ..
IMAGE پیرامون تیره ساروانلی

اولکامیز - مقاله زیر  از بصیر شهنازی محقق ترکمن در باره یکی از تیره های طایفه دوگونچی به رشته تحریر در آمده است که می خوانید :   مقدمه                     بر اساس شجره نامه های موجود در منطقه ترکمن... ادامه مطلب ..
IMAGE فکری به حال تشنگی ما بکنید!

اولکامیز –آتا گوگلان: درخبرها چنین آمده بود که قرار است مسئولین آب استان گلستان ،تجربیات بسیار ارزشمند خود را درزمینه ی مدیریت منابع آب ،در اختیار کشورهایی نظیر تاجیکستان و عراق قرار... ادامه مطلب ..

اخبار

آخرین نظرات

شما هزار بار هم از این خبرها بگذارید اینجا تونس نمی شود!
ما که مجبوریم صبور باشیم ولی در این مدت افرادی که زیر فقر کمر می شکنند.هزینه های بیت المال که به هدر...
به قول معروف حرف حساب جواب ندارد اما، به نظر می رسد همانگونه که آنان با تاکید فراوان روی احکام فقهی ...
متاسفانه به جای اینکه به اصل موضوع و مطلب پرداخته شود بحث را شخصی می کنند و چیزی یاد نمی گیریم! ما ک...
كاملا درست است. ما در هر شغل حرفه اي كه باشيم بايد خودمان را اثبات كنيم، نشان دهيم كه بهره ور و اثرب...
سلام آقای بهلکه بله درسته روحانیون زحمتکش زیادی داریم ولی اینه مدنظر داشته باشیم وقتی مردم یه قشرازج...
باسلام با بخش دوم ضرب المثل آقای ماهری مشکل دارید چه میشه کردواللا این ضرب المثل از قدیم مورد استفاد...
بهترین نقد ، نقدازدرون است یعنی هرصنف وگروهی خودشان مسائل خودرا نقدکنند تا به نقطه مطلوب برسند ، واق...
آیا عالمان دین از عملکرد خود راضی اند؟چه نمره ای به خود می دهند؟ آیا نمره پایین را ناشی از تنبلی دان...
با قسمت دوم ضرب المثل آقای ماهری مشکل دارم! چون باور به باورهای دینی نیاز به حداقل آگاهی و معرفت دار...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.