b_150_100_16777215_00_images_125.jpgسوال: با تشکر از توضیحات ارزشمندتان، اجازه بدهید این سوال را مطرح کنیم که برای تبیین اندیشه های مختومقلی چه باید کرد؟ موضوعی که به باورما یکی از مهمترین نیازهای فعلی جامعه ما است شما در این باره چه فکر می کنید؟

پاسخ- اگر چه سوال آسانی نیست و پاسخ آن نیازمند تامل بیشتر است. مع الوصف سعی می کنم چنین پاسخ دهم : اولا کار تبیین اندیشه، نیازمند تخصص های مختلف است. به این جهت نیازمند اساتید اهل تحقیق و پژوهش است ، که در شاخه های مختلف علوم توانمندی و تخصص داشته و اندوخته ی تجربی پشتوانه این فرهیخته گان گرامی باشد. در ثانی نیازمند یک انستیتو یا پزوهشگاه ویژه مختومقلی به عنوان شاعر ملی است با تمرکز بر آثار برجای مانده ازو با موشکافی و حساسیت علمی بتوان تولید محتوا نمود. این خواسته ی امروز و نیاز آنی ماست که چنین مرکزی تاسیس گردد.

سوال: آیا درست است که میگویند مختومقلی آینده را دیده و از آن خبر داده است؟

پاسخ- دیدن غیب خارج از توان بشر مخلوق خداوند است. چرا که غیب را خداوند می داند :" انه عالم الغیب و الشهاده. " اما دو گروه از آینده می توانند صحبت کنند :

دسته اول متصور این هستند که اولیاء الهی می توانند بواسطه خلوصی که در اثر ریاضت و مرتب تقرب الهی کسب می نمایند، پیش بینی هایی نمایند تاکید می کنم پیش بینی و نه علم غیب .

دسته دوم کسانی اند که از علوم مختلف به معنی ساینس، باخبرند و بر اساس آن پیش بینی می کنند مجموعه رخدادها، آنالیز و تجزیه و تحلیل واقعیت های ملموس پدیده های طبیعی آنان را متقاعد می سازد که در آینده ممکن است چنین رخدادهایی به وقوع بپیوندد. مثلا کارشناسان ژئوفیزیک پیش بینی کرده اند تهران با خطر تخریب کامل مواجه است زیرا در بستر و مسیر گسل زلزله قرارداد. مختومقلی هم چنین پیش بینی کرده است / ر. ج . ش. خراب ایلار

سوال: دکتر به طور دقیق بفرمایید منظورتان از شاخه های مختلف علوم چیست ؟ البته در رابطه با شاعر ترکمن مختومقلی فراغی ؟

پاسخ -منظورم کلیه علومی است که مختومقلی بدان پرداخته است. ما انتظار نداریم مثلا در علوم پایه ریاضی شیمی و فیزیک شاخص ایشان باشند. اگر چه از این علوم هم بی بهره نبوده است. بویژه ریاضیات چون حسابهای ابجدی، غور زیادی داشته اند و در اشعار خود با ذکر اعداد و ارقام شگفتی های خارق العاده خلق کرده است.

سوال: و در علوم دیگر مثل علوم انسانی چطور؟

پاسخ- اما در علوم انسانی و اسلامی و شاخه های آن چون تاریخ عمومی ، تاریخ انبیاء ، جغرافیا، کلام، فلسفه، فقه و حدیث و علوم قرآن، ادبیات فارسی، ادبیات عرب، عرفان اسلامی، اخلاق و تربیت، ملل و نحل، فرق اسلامی، جامعه شناسی، روانشناسی پرداخته است که نیازمند پژوهش های آکادمیک می باشد. در کنار آن، اشراف والا به ادبیات ترکمن و ترک ها و پدیده های مشرق زمین از ایران و توران و هند و غیره حوزه هایی بوده شاکله فکری و دغدغه این شاعر گران سنگ را تشکیل می داد. یادآور می شوم که مسئله ترکمن و ترکمن ها و مسلمانان به عنوان یک چهره قومی و تقریبی محسوس می باشد.

سوال: آیا فکر می کنید مختومقلی به این حوزه ها ورود جدی داشته است؟ به گونه ای که بشود بدان استناد نمود؟

پاسخ- ببیند مختومقلی دانش آموخته مکتب پدر و سپس مستخرج مکتب بخاراست. در قرن هفدهم و هیجدهم مشاهده می کنیم که در بخارا و خیوه کتابخانه های ارزشمندی چون کتابخانه مشهور محمد رحیم خان به چشم می خورد. شاعر ترکمن این مجال را داشته است تا از منابع غنی این کتابخانه ها بهره ببرد. پیاله ی تفکر خود را غنا بخشد. وگرنه بقول معروف:" ملا شدن چه آسان و آدم شدن چه مشکل". با خواندن ۱۸ کتاب یک نفر ملا به درجه آخوندی ارتقا می یافت. بعد هم فارغ التحصیلی و خداحافظی با علم اندوزی و دانش افزایی.

سوال: یعنی اینطور استباط می کنیم که مختومقلی با اتکاء صرف به کتب حوزوی مختومقلی نشده است؟

پاسخ- آموزش این کتابها صد البته لازم و از علوم پایه در حوزه ها محسوب می گردد. لیکن سخن من این است که برای شاعر ملی شدن به دانشی به مراتب گسترده تر و بالنده تر نیاز وجود دارد. همه می دانند که با این کتابهای کلاسیک کمتر افراد شاخص بیرون می آیند. ضمن اینکه احترام فوق العاده به علوم مور تدریس حوزه های علمیه دارم معتقدم یک روحانی شاخص فراتر از کتب رسمی آموزشی باید بخواند و به مرحله تحقیق و استنتاج و استنباط پا گذاشته به نسل جوان خوراک فکری ارائه نمایند. مختومقلی از معدود افرادی بود که خداوند توفیق پیشگامی در حوزه های مختلف را به او داد.

سوال: دکتر سارلی، فکر می کنید در کدام زمینه ها مختومقلی درخشیده و حرف جدید زده است؟

پاسخ- مختومقلی با تسلط بر علوم عقلی و نقلی زمانه خود نگاه های جدیدی را وارد این عرصه ها نمود. در علوم اجتماعی توانست همانند یک متفکر اجتماعی به ارتقای سطح مطالبات مردم ترکمن کمک کند هویت یابی مردم ترکمن مدیون مختومقلی است. در صحنه ادبیات فحل بی بدیل قوم ترکمن شد و در سایر علوم به هم چنین وی بدایع فراوانی خلق کرده است.

سوال: با تشکر ویژه از بیانات اندیشمندانه تان همانطور که فرموده اید، محمد ولی کمینه که خود یکی دیگر از ستونهای شعر و ادب ترکمن است ، گفته است : مختومقلی محصول اراضی سخن و سخنوری را درو کرده و رفته است . تنها کاری که ما می توانیم انجام دهیم ، خوشه چینی آن است . " الف ) برداشت و نظر خود را در باره این کلام کمینه که بعنوان کلامی ماندگار در خصوص مختومقلی در کنار اظهارات دیگر بزرگان از سایر ملل بیان شده چیست ؟

ب) این نوع اظهار نظرچه سنخیتی ویا مغایرتی با نوآوری ، ابتکار و خلاقیت در ادب و شعر ترکمن دارد ؟ منظور این که آیا درو کردن ( تو بگو ختم کلام ) سخن و سخنوری را در اشعار مختومقلی خلاصه کردن و دیگران بفکر خوشه چینی (نشخوار کردن ) بودن در زمین سخن، نوعی انسداد اندیشه را تداعی وراه را برای فکر و اندیشه ادبی آیندگان مسدود نمی کند ؟ فاطمه مرنیسی نویسنده کتاب "زنان پرده نشین و نخبگان جوشن پوش" معتقد است : " نیاکانمان می توانند برای ما به منزله منبعی باشند که گاه و بیگاه به آنها متوسل شویم . اما اگر آنها به زمان حال منتقل شوند ، طلوع خورشید را نابود می کنند و رویاهای ما را آینده ای را که در آن آفرینندگی امکان پذیر و نوسازی جهان توجیه گر زندگی است ، به کابوس تبدیل خواهد کرد ." با توجه به زمینه ذهنیتی فوق ، تضاد بین ثبات و محدودیت مستتر در کلام کمینه را با تحول و دگرگونی واقعیت معاصر که حاصل دستاورد متراکم معرفت بشری است ، چگونه تبیین می کنید . باید اذعان داشت که ، چشم فروبستن به دستاوردهای انباشته پیشینیان در عرصه ادبیات ترکمن ، بدون نوآوری و خلاقیت و ایجاد تنوع در سبکهای ادبی ، بسان آنچه که در ادبیات فارسی بعد از سبک و سنت نوینی که نیما یوشیج در قالب شعر نو بنیان نهاد و در ادامه توسط شاعران نام آوری همچون شاملو ، اخوان ، فروغ ، سایه و .... باعث پدید آمدن سبک و قالبهایی از نوع شعر سپید و موج نو و... شده ، نتیجه ای جز رکود اندیشه و گرفتار آمدن در گرداب رخوت ادبی ندارد ؟

پاسخ- از استاد عظیم قرنجیک بخاطر مبسوط سئوال فوق الذکر تشکر می کنم. به اختصار عرض می کنم که نوع سخن در باره سبک ها و سبک شناسی ادبی است. در ادبیات پدید آمدن راههای نوین به آسانی اتفاق نمی افتد. چه بسا قرن ها می گذرد و شاعران نمی توانند از باتلاق یک سبک خارج شوند. سبک هاب ادبی عراقی ، خراسانی و هراتی و در بین ترک زبانان جغتایی ازین دست است. حتی نیما یوشیج موجد سبک شعر سپید در ایران و سپس اخوان و شاملو با سختی راه جدید را گشوده اند و تلاش آنان اگرچه در بادی امر با موج مخالنفت ها رو برو بوده ولی اکنون مقبول است و مورد تکریم و تقدیر. مختومقلی هم راه جدید را پیدا کرد آنجا که می گوید : " مختومقلی سد آچاندور / بو دوران سندن گچندور"

یعنی خود شاعر می دانسته یک راه نو یافته و سدهای قبلی را شکسته و از بین برده است. مرادم تقلید از زبان حاگم بر مدارس خیوه و بخاراست. مختومقلی با هوش و درایت تمام راه آزادی زبان ترکمنی را یافت و گفت : " آزاد گذر ایسلارین". وقتی که مطمئن شد راه بیان به ترکمنی اصیل را یافته است به ترویج آن پرداخت ، اضافه کرد:

" تراشلاپ شاغلاتغین کونگله گله نینگ / بیزدن سونگکی لارا یادگار بولسون"

جمله محمد ولی کمینه که خود را خوشه چین مختومقلی می داند ازین حیثت که دوره معاصر مختومقلی بوده و از سطح بالای شعر او اطلاع داشته است؛ چنین اعترافی مقرون به واقعیت است. با این توضیح همه می دانیم که از لحاظ فرم و محتوا فاصله بسیار است بین این دو پس کمینه نمی تواند در قامت و قیاس وی ظاهر گردد.

در باره انسداد اندیشه و نگرانی از عدم نوآوری، بنده هم نگران عدم جوشش سبک های جدیدتر و زبان نوتر و جذابتر عصری هستم. اینکه شاعران ما پس از مختومقلی نتوانسته اند مبدع راه های جدید باشند و ادبیات معاصر را با ایده های نو و سبک های شعری جدیدتر و پیشرو راهبری نمایند.نگران کننده است.

اگر بخواهم به کسی اشاره کنم که پس از مختومقلی توانست به ادبیات ترکمن روح تازه ای بدمد بی تردید از کریم قربان نفس نام می برم که بواسطه ی اینکه از خانواده ملا بوده و ادبیات عرب را کمابیش می دانسته و تسلط کافی به ادبیات فاخر روس ها داشته و از تجارب شاعران ترکان آسیای مرکزی هم بهره کافی گرفته بود؛ توانست اشعاری را به ترکمنی بسراید که مسبوق به سابقه نبوده است و می توان گفت که کریم قربان نفس راه جدیدتری را ارائه کرده است. سخن آخر اینکه با وجود این دغدغه ها در باره کارهای تکراری در شعر و ادب ترکمن، می خواهم بگویم چشمه خلاقیت ادب ترکمن همچنان دارد می جوشد و رفته رفته به نوآوری عطف توجه دارد. می دانم که شاعرانی در ترکمنستان و ترکمنان ایران و افغانستان در تلاش اند تا اشعار پویا و نو بسرایند.

سوال: محل برگزاری و نحوه برگزاری مراسم سالروز تولد مختومقلی باعث نگرانی و دغدغه برخی از علمای مذهبی ما بوده که در سخنرانی های خود اعلام میکردند در کنار قبر عارف مسلمان و نامی چون مختومقلی برگزار مراسم آواز خوانی برازنده نیست نظر شما در این مورد چیست؟

پاسخ- این دغدغه ها مورد توجه مسئولان قرار گرفته است لذا امسال مسجد مختومقلی در کنار آرامگاه افتتاح می گردد. بعلاوه مراسم جمعه که دغدغه افتادن بعضی ها از نمازجمعه بود هم مرتفع گردید. چون مراسم به عصر ۵شنبه منتقل شده است و اساسا پس ار بیست سال مراسم رسمی به ۵شنبه عصر ساعت ۳تا ۵ افتاده نگران هستم که تداخل برنانه های مردمی و رسمی را چگونه می توان مدیریت و ساپورت نمود.مضافا به اینکه این ساعت اوج بار ترافیکی برای رسیدن به آرامگاه می باشد که مشکلات پیش بینی نشده ای را سبب خواهد شد. مضافا با حصار کشی محوطه آرامگاه مختومقلی حریم مشخص شد وموسیقی در حریم آرامگاه اجرا نمی گردد. البته خارج از محوطه هم در اختیار مسئولان نمی باشد. امیدوارم این استدلالها که از زبان مسئولان نشیده ام، مقبول واقع گردد.


ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.

یادداشت

IMAGE نقد و بررسی تقویم ترکمنی ایل آمان

اولکامیز- لطیف ایزدی: تقویم ترکمنی 1397 " ایل آمان " به همت و کوشش عاشورمحمد رئوفی نیمه دوم بهمن ماه 96 با تبلیغات گسترده در فضای مجازی و تیراژ وسیع منتشر گردید که در نوع خود کاری تازه و نو بود ولی از... ادامه مطلب ..
IMAGE کدام قانون، کدام مجلس، آقای لاریجانی ؟!

 عصر ایران؛ مهرداد خدیر- «‌مجلس شورای اسلامی آمادگی دارد با توجه به کمبودهایی که در زمینۂ قوانین مربوط به حوزۂ فناوری اطلاعات و ارتباطات و فضای مجازی در کشور وجود دارد با استفاده از ظرفیّت... ادامه مطلب ..
IMAGE اسب ها را نکشید

90 اسب در چند روز کشته شدند، در مناطق مرزي. نماينده نقده و اشنويه راهي منطقه شده و با مسئولان استاني نشست‌هايي داشته است. ادامه مطلب ..
IMAGE حضرت آیت‌الله، «بی‌بندوبار» همان جوان انقلابی نزدیک انتخابات نیست؟

عصر ایران؛ مصطفی داننده- آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی امام جمعه شهر مشهد فرموده‌اند: «با کنسرت، موسیقی مبتذل و نابهنجار و فسق و فجور خیابانی جوان شاد نمی‌شود، این یک آب‌نبات چوبی است که به... ادامه مطلب ..
IMAGE در رثای سلاله

اولکامیز- با کمال تأسف باخبر شدیم که صحرای ما شاهد فاجعه ای بس دردناک و جانگداز که وجدان بشریّت را بلزه درآورده است، می باشد.  ادامه مطلب ..
IMAGE ضرورت نگاه روشنفکرانه به اشعار فراغی

اولکامیز- - گفتاری از یحیی یاری : یکی از عمده مشکلاتی که در پی یافتن سیرتاریخی و تحّول ذهنی شاعران ما وجود دارداینست که ،شاعران قدیم ما،سیرتاریخی وتحول ذهنی خود را ثبت نکرده اند ادامه مطلب ..
IMAGE یدی منزئل

اولکامیز- شعری از حاجی مراد آق شاعر خوش ذوق گنبدی  ادامه مطلب ..
IMAGE دیدار با دکتر شهروز آق آتابای

اولکامیز-  فرهاد قاضی ❇️دیشب با هماهنگی قبلی برای اولین بار بعد از عمل جراحی و گذراندن دوره ی نقاهت باتفاق خانم به دیدار دکتر شهروز آق آتابای محقق و مترجم جوان ترکمن رفتیم. ❇️شهروز نزدیک به ۳... ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی بر پروژه پتروشیمی گلستان و ارائه راهکارها

اولکامیز-  رحمان قره باش دانشجوي دكترا مديريت كسب وكار : الف :مقدمه:معرفی پروژه پتروشیمی گلستان: ادامه مطلب ..
IMAGE اکبر پیرا مدیر " ساچاق "

اولکامیز- متولد 1351 شمسی درسلاق غایب یکی از روستاهای غرب گنبد . ادامه مطلب ..
IMAGE یک پایان تلخ بهتر از تلخی بی پایان است

اولکامیز- محمد سلاق : هنگامیکه برای چندمین بار توسط گروههای درگیر در سوریه از سلاح های شیمیایی به بهانه های مختلف بر سر مردم مظلوم و مستاصل سوریه بکارگیری شد جهان در بهت وحیرت فرو ماند وهمگان را... ادامه مطلب ..
IMAGE گزارش مسابقات جام نوروز در دوگونچی

اولکامیز-  دوگونچی روستایی که به گفته بزرگان و ریش سفیدان قرار بود شهر شود ولی کمی آنطرفتر بخاطر وجود پل قدیمی ورق برگشت و قصبه آق قلا به عنوان شهر انتخاب شد. ادامه مطلب ..
IMAGE دلنوشته پرویز مدنی برای پدر هنرمندش

     اولکامیز- پرویز مدنی یکی از فرزندان اهل نظر مرحوم قرباندوردی مدنی در باره پدرش نوشت : مدیر محترم سایت وزین اولکامیر. قبل از بیان عرایضم بنده بار دیگر سپاس و قدردانی خود و بازماندگان آن... ادامه مطلب ..
IMAGE دهکده های گردشگری نیازمند تفکری نو

اولکامیز- عائشه قزلجه کارشناس مدیریت بازرگانی : بزرگترین ایراد دهکده های گردشگردی یا نوروز گاههایی که در جای جای استان گلستان بنا شده است این است که متاسفانه کمترین توجه به انتقال حس خوب... ادامه مطلب ..
IMAGE گفتگوی اولکامیز با امان محمد خوجملی - قسمت دوم

اولکامیز- لطیف ایزدی : دومین بخش از گفتگوی صریح و شفاف اولکامیز با  یکی ازفعالترین یادداشت نویس سیاسی - اجتماعی - دینی  ترکمن صحرا را در ذیل می خوانید :  ادامه مطلب ..
IMAGE حب مقام و مقام پرستی

اولکامیز-  به قلم وحید دلیجه فعال سیاسی رسانه ای : 🌺بسم الله الرحمن الرحیم 🌺 تِلْک الدَّارُ الْاخِرةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لا یرِیدُونَ عُلُوّاً فِی الْأرِضِ وَ لافَساداً وَالْعاقِبَةُ... ادامه مطلب ..
IMAGE دخالت و قضاوت ممنوع!

اولکامیز-  زبیده سوقی عضو شورای مرکزی حزب مجمع زنان اصلاح طلب کشور: اگه میشد این جمله رو تو جامعه جا انداخت باور کنید زندگی خیلی زیباتر و راحت تر میشد. ادامه مطلب ..
IMAGE غوغای چنار در نوروزگاه گنبد

 به گزارش اولکامیز گروه موسیقی چنار در دهکده گردشگری گنبد غوغا به پا کرد. ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی متفاوت از محمد توانگری

اولکامیز- در پاسخ به سوال مدیر سایت اولکامیز مهم ترین اتفاق سال 96 اعتراضات خیابانی دی ماه بود که حاصل تخریب روان عمومی ست. آن جا که سیاست به قول آلن بدیو کنترل نفرت است نه کنترل عشق، پس بگذارید... ادامه مطلب ..
IMAGE دهکده گردشگری آق قلا و ذکر سه نکته

اولکامیز- ساعت ۱۱ ساعت به وقت رسمی به همراه خانواده با شور و شوق زیادی به تماشای دهکده گردشگری آق قلا رفتم ولی در کمال تعجب دیدم که درها بسته بود و چراغها خاموش‌. دهکده گویی در خوابی عمیق به سر... ادامه مطلب ..
IMAGE دکتر سارلی : رادیو گرگان به ترکمنها خدمت کرد

اولکامیز-  سخنان دکتر اراز محمد سارلی در مراسم نکوداشت موسی جرجانی را در ذیل میخوانید :  ادامه مطلب ..
IMAGE احسان مکتبی: قدر درختان مثمر فرهنگ را بدانیم

 اولکامیز- احسان مکتبی مدیر کل امور سیاسی - انتخاباتی استانداری گلستان یکی از سخنرانان اصلی مراسم بزرگداشت موسی جرجانی در آق قلا بود. ادامه مطلب ..
IMAGE سخنان استاد هوشنگ جاوید در آق قلا

اولکامیز-  سخنرانی استاد هوشنگ جاوید بنیانگذار موسیقی نواحی کشور در مراسم بزرگداشت موسی جرجانی مورد توجه حاضرین قرار گرفت. مهمترین بخش سخنان این صاحبنظر و استاد موسیقی مقامی کشور را به روایت... ادامه مطلب ..
IMAGE در باب جمعیت ترکمنهای گلستان

 اولکامیز- اکبر پیرا * : متاسفانه چند روزی است که آمار کذب و حساس اینکه کمتر از 40 درصد جمعیت استان را ترکمن ها تشکیل میدهد مثل ویروس از سایتهای متفاوتی خروجی داده است که این امر حساسیت قوم شریف و... ادامه مطلب ..
IMAGE سال نو سلام

اولکامیز- لطیف ایزدی :  سالی دیگر با مهر و لبخند سلام داد . سالی با هزاران امید و آرزو فرا رسید. ادامه مطلب ..

اخبار


16 فروردين 1397

آخرین نظرات

ضمن سلام وخسته نباشید بیانات ونظرات جنابعالی در مورددهکده قابل تحسین است
باسلام آقای نویسنده شما هم خوب شروع کردید ولی آخرش را بنظرمن خراب کردید شما هم آخرش با تبلیغ خاتمه د...
باسلام . حدود دوسال از دوران نمایندگی آقای طیار می گذرد ، در این مدت چه فعالیتی را در باره جاده نفت ...
دنیای اقتصاد – گرگان : معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور...
سلام و عرض احترام ، و ضمن پوزش ، در بند 3 یادداشت ارسالی با عنوان تاملی بر مقاله .... ، اشتباه تای...
با سلام و عرض ادب ، جناب آقای قره باش یادداشت کارشناسانه و قابل تاملی را - با اشاره به چالش هایی ک...
با سلام خدمت مخاطبان عزیز سایت وزین اولکامیز
عرض تسلیت ضایعه هجرت سلاله کوچولوخدمت فرزندان ترکمن ...
ان شاله خداوند تبارک تعالی به خانواده سلاله جان صبر جمیل بده.
بعد ظهر روز پنج شنبه خبری منتشر شد که...
جناب ارمان قوجق کوموش تپه ازشهرهای قدیم ترکمن صحراست و ساکنانش ازدیرباز یکجانشین میباشند و بخاطر اقت...
سلاله‏ ‏قربانی‏ ‏سهل‏ ‏انگاری‏ ‏مواظب‏ ‏کودکان‏ ‏باشیم‏ ‏افراد‏ ‏فاسد‏ ‏بیمار‏ ‏در‏ ‏کمین‏ ‏هستند‏ ‏...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.