ایرنا- در این گزارش آمده است : جدا از جذابیت‌های طبیعی زیستگاه‌ها، توجه به پیشینه تاریخی آنها، یکی ازعوامل تأثیرگذار در رونق گردشگری است. درحال حاضر بسیاری از زیستگاه‌های طبیعی شناخته شده جهان همچون شبه جزیره سینای مصر نه تنها به‌دلیل زیگونگی ارزشمند ساحل شرم الشیخ، بلکه به‌ دلیل صومعه تاریخی سنت کاترین از اهمیتی بالا برخوردار است

و این خود در کنار مدیریت بازدیدکنندگان نیازمند برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای حفظ توأم طبیعت و پیشینه فرهنگی- تاریخی است. درهمین حال مجموعه شبه جزیره میانکاله و خلیج گرگان که دربرگیرنده جزیره آشوراده نیز بوده و نزدیک به نیم قرن است به‌عنوان پناهگاه حیات وحش میانکاله تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار گرفته، نه تنها بحق به غنای زیستی خود می‌بالد بلکه دارای پیشینه‌ای پر فراز و نشیب است که شناخت آن به درک تاریخ دریانوردی و سکونت در این بخش از ایران کمک می‌کند.
پیشینه کهن دریانوردی و اسکان
بنابر دیدگاه استرابون، تاریخ نگار یونانی در روزگاران کهن رود آمودریا به‌جای سرازیر شدن به دریای خوارزم، (دریاچه آرال) درجایی واقع در جنوب خلیج قره بغاز به دریای خزر ریخته و بازرگانان کالاهای هندی را از مسیر شمال افغانستان با کشتی و در امتداد این رود به دریای خزر و از آنجا به رود کورا و دریای سیاه انتقال می‌دادند و به احتمال بسیار زیاد از همان ایام بندرهای پر رونقی در خلیج گرگان و جزیره تاریخی آبسکون وجود داشته است. هرچند اکنون اثری از جزیره آبسکون برجای نمانده و به باور برخی پژوهشگران یا به‌ دلیل فرسایش در آب فرورفته یا به خشکی اصلی متصل شده اما این ناحیه پس از اسلام بندری پر رونق بوده که کشتی‌های بازرگانی بین آن و بندر دربن (باب الابواب آباد کرده انوشیروان) و تختگاه خزران (آستارا خان کنونی) در آمد و رفت بوده و به همین دلیل در یورش‌های دریایی قرن نهم و دهم میلادی وایکینگ‌های رس(Rus) که نیای دولت‌های روس و اسلاو هستند این نواحی مورد کاوش و چپاول قرار می‌گرفت. به‌دلیل فقدان جاده و انبوه جنگل‌های جلگه‌ای ساحل جنوبی دریای خزر منطقی‌ترین راه ارتباطی این نواحی کشتیرانی بوده که تا دوران صفوی به شکل سنتی انجام می‌شده است.
دریانوردی در دریای خزر
و اهمیت جزیره آشوراده در قرون معاصر
همزمان با فتح آستاراخان در اواسط قرن شانزدهم توسط تزار ایوان مخوف، توجه بازرگانان اروپایی به اهمیت کشتیرانی در دریای خزر معطوف شد اما دولت‌های روسیه و صفوی هیچ یک قادر به ایجاد یک ناوگان مدرن در قلمروی دریایی خویش نبودند و به‌دلیل همین ناتوانی، ترکمانان ساحل شرقی با استفاده از قایق‌های بادبانی مدام به ساحل شرقی مازندران برای به‌دست آوردن غنایم و گرفتن اسیر حمله می‌کردند. در سال 1668 میلادی استنکا رازین، قزاق طغیانگر معروف، از آستاراخان به جنوب شرقی دریا لشکر کشید و پس از تصرف، غارت و سوزاندن شهر اشرف، دژی را در شبه جزیره میانکاله بنا کرد که در سال بعد دولت ایران به زحمت توانست آن را به تصرف درآورد. شاه عباس به آبادانی مازندران بسیار توجه داشت و جدا از پایه‌ گذاری مجموعه شکوهمند عباس آباد و به جهت اشتیاقی که به شکار در میانکاله داشت اقامتگاه‌هایی را در این ناحیه بنا کرد که اکنون دیگر اثری از آن در میانکاله به چشم نمی‌خورد اما پس از سقوط اصفهان توسط محمود افغان، شاه طهماسب از روی ناچاری در سال 1723 معاهده‌ای را با پتر بزرگ امضا کرد که در برابر به رسمیت شناختن او سراسر قلمروی شمالی ایران از دربند تا خلیج گرگان به روسیه واگذار و روس‌ها پس از ورود به میانکاله آن را شبه جزیره پوتمکین نامیدند که در زمان ملکه آنا و به‌دلیل فشار نادر شاه، روسیه در سال 1732 از تمامی متصرفات خود در ایران دست کشید.
در سال 1781 میلادی که ایران سخت درگیر کشمکش‌های داخلی ناشی از خلأ قدرت پس از درگذشت کریمخان زند بود به فرمان کاترین کبیر، وینویچ (Voinovich) دریاسالار روسی به بهانه رونق بازرگانی، دژی در محدوده خلیج گرگان درست کرد که با هوشیاری آغا‌محمد خان قاجار که در این نواحی قدرت را به‌دست گرفته بود او نیز بیرون رانده شد. اما سال‌ها بعد با انعقاد عهدنامه گلستان انحصار کشتیرانی در دریای خزر به روسیه تعلق گرفت و این بهانه‌ای شد تا دولت ایران نتواند از راهزنی دریایی در جنوب شرقی خزر پیشگیری کند و به همین دلیل در سال 1842 روسیه با موافقت ضمنی ایران که از روی ناچاری بود یک پایگاه دریایی در جزیره آشوراده به‌عنوان سرکوب راهزنان دریایی ایجاد کرد و در کنار حضور نظامی از این جزیره به‌عنوان یک مرکز بازرگانی برای خرید نفت و خاویار و پوست و پنبه برای انتقال به باکو و آستاراخان استفاده می‌کرد. تا اینکه در دهه‌های بعد دولت ایران بارها به تسخیر دائمی آشوراده اعتراض کرد اما روسیه همواره ایجاد امنیت را بهانه‌ای برای حضور نظامی خویش عنوان می‌کرد تا اینکه در سال 1921 آشوراده بار دیگر به ایران تعلق گرفت.
جاذبه‌های آشوراده و میانکاله
از روزگاران کهن
با وجود از بین رفتن پستانداران شاخصی چون ببر هیرکانی و مرال از لحاظ وجود زیستگاه‌های تالابی و غنای مثال زدنی پرندگان مهاجر و بومی جزیره آشوراده، این منطقه به‌عنوان یکی از ذخایر جهانی زیست کره و نخستین تالاب‌های رامسر شناخته شده و در حال حاضر به‌دلیل نابودی شبکه گسترده‌ای از زیست بوم‌های آبی ایران همچون هورالعظیم، بختگان، ارژن، ارومیه، هامون جازموریان و گاوخونی، آشوراده و میانکاله تنها زیست بوم آبی ایران است که هنوز به‌طور کامل از دست نرفته و در گذرگاه مهاجرت بین آسیای شمالی-اروپا و آفریقا مکانی تا حدودی امن به شمار می‌آید و این منطقه ساحلی نسبتاً دست نخورده که نماینده آخرین پوشش بیشه‌های انار ساحلی است، در صورت اجرای یک برنامه جامع هنوز ظرفیت احیای زیستگاه و معرفی مجدد مرال و شوکا را دارا است.
نقش پیشینه تاریخی و دریانوردی
در ارزشگذاری برای گردشگری
اما یکی از معضلات چشمگیر طبیعت گردی در جهان و بویژه ایران تأثیر مخرب گردشگران بی‌مسئولیتی است که به‌دلایل گوناگون سبب انهدام غیر قابل احیای زیستگاه‌های طبیعی می‌شوند که وضعیت اسفناک کلاردشت نشان دهنده دلایل بیم راستین کارشناسان از این واقعیت است. بحث‌هایی چون ایجاد کیش دوم در شمال که اخیراً زیاد شنیده می‌شود تنها به ایجاد سازه‌های بتونی مانند هتل و هایپرمارکت در جزیره کوچک آشوراده دامن خواهد زد و تأثیر حاشیه‌ای این زیرساخت‌ها بر محیط زیست حساس و شکننده ساحلی و دریایی منطقه بر ارزش شیلاتی و ماهیان خاویاری و افزایش هولناک ورود پساب و زیگونگی شکوهمند پرندگان مهاجر و بومی موردی نیست که بتوان همچون ارزیابی طرحی چون سد گتوند آن را لاپوشانی کرد.
این در حالی است که احیای زیرساخت‌های کهن موجود با استفاده از الگوهای قدیمی و بویژه معماری روسی در آشوراده و بندر ترکمن یکی از عوامل تأثیر‌گذار در جلب توجه بوم گردان و کاهش نیاز به ساخت و سازهای بتون محور خواهد بود. هیچ گاه نباید فراموش کرد که حتی قایقرانی نیز می‌تواند باعث ناامنی در زیستگاه‌های طبیعی و فراری دادن پرندگان شود. در صورتی که برنامه‌هایی برای قایقرانی در آشوراده به مرحله اجرا در آید در کنار منع استفاده از هرگونه قایق موتوری برای گردشگری در منطقه باید از قایق‌های بادبانی و پارویی، همچون کایاک، سود جست و در کنار اطمینان از ایمنی بازدید‌کنندگان باید محدوده‌ای مشخص را برای این ورزش در نظر گرفت.
از سوی دیگر به‌دلیل امنیت نسبی و شرایط زیستگاه، جزیره آشوراده و خلیج گرگان را می‌توان بهترین زیستگاه برای مشاهده توأم دو گونه آبزی فک خزری و شنگ (سمور آبی) بر شمرد که در دیگر مناطق ساحل جنوبی خزر ناامنی، از دست رفتن زیستگاه‌های ساحلی و آلودگی شدید آب شانس دیده شدن آنها را کاهش داده است. در حال حاضر در زیستگاه‌های ساحلی دریای شمال هلند و آلمان به‌دلیل منع شکار و ایجاد امنیت، گله‌های فک نه تنها برای استراحت و آفتاب گرفتن به زیستگاه‌های ثابت بازگشته بلکه افزایش آمار توله‌آوری نشانه موفقیت برنامه حفاظت از زیستگاه برای این گونه بوده و در کنار محقق شدن هدف‌های کارشناسان محیط زیست بومگردان خودی و بیگانه نیز با رعایت قوانین موفق به دیدن فک و دیگر گونه‌ها مانند پرندگان مهاجر و پوشش گیاهی بومی شده و این تجربه در میانکاله و جزیره آشوراده در صورت داشتن اراده واقعی برای پایه‌گذاری بوم گردی سازگار با پاسداشت زیستگاه بخوبی قابل اجرا خواهد بود. نکته بسیار مهم در برنامه‌ریزی و اجرای هر شکل از بوم گردی در این منطقه توجه به حساسیت‌های آشوراده و تأثیر حاشیه‌ای بر زیستگاه‌های پیرامون آن است. برای کاستن از هرگونه فشار بر آشوراده همچون لگدکوب شدن زمین، از بین رفتن پوشش گیاهی، خطر آتش‌سوزی و آلودگی‌های ناشی از پساب سرویس‌های بهداشتی و صوتی و نوری، تمرکز اصلی بوم گردی و ایجاد زیرساخت‌هایی برای سکونت و ارائه خدمات به گردشگران باید خارج از جزیره و در جایی چون بافت قدیمی اما بهسازی شده بندر ترکمن باشد و تنها تعداد مشخصی از بوم گردان آموزش دیده درباره حساسیت زیستگاه در هر نوبت از جزیره و نه لزوماً همه نواحی آن بازدید کنند. ارزش و حساسیت زیستگاه آشوراده تا بدان اندازه است که باید با قدرت در برابر هرگونه برنامه‌های سودجویانه و زیانبار، گرچه با نام‌هایی مردم فریب، ایستاد و سعی در برنامه‌ریزی و اجرایی شدن طرح‌هایی را داشت که کمترین میزان تخریب را برای زیستگاه و پایدارترین سود را برای جوامع محلی داشته باشد. / روزنامه ایران 

انتهای پیام /*


ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.

یادداشت

کارِ کارگر ، قربانی تکنولوژی کاراندو

اولکامیز- عظیم قرنجیک: تمدن بشری سامان یافته کار است . تاکنون هر فردی در جهان ، هویت خود را در رابطه با کارش تعریف کرده و این پندار ، که هر فردی خودش را "شهروندی سودمند " تلقی نماید ، در شخصیت ملی... ادامه مطلب ..
Zenan men

  اولکامیز- شعری زیبا در باره زنان ادامه مطلب ..
IMAGE به یاد مرحوم حاجی محمد کر

 اولکامیز- لطیف ایزدی : یک سال از وفات حاجی محمد کر گذشت . ظهرگاه یکشنبه سوم تیرماه 97 به همت خانواده بزرگوارش اولین سالگرد وی با حضور سبز اقوام و خویشان و یارانش برگزار میشود. ادامه مطلب ..
IMAGE پایان نوشتن !

اولکامیز- امان محمد خوجملی : فعال سیاسی و رسانه ای ترکمن صحرا :  گاهی اوقات اتفاقاتی پیش می آید که اختیار تصمیم نهایی آن دست خودِ آدم نیست انسان مجبور می شود اطاعت کند یا تبعات احتمالی مترتب بر... ادامه مطلب ..
به یاد نادر ابراهیمی *

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- امروز 16 خرداد 1397 دهمین سالروز خاموشی نادر ابراهیمی نویسندۀ خوش‌ذوق ایرانی است که بیشتر با آثاری چون  مجموعۀ «آتش بدون دود» و «‌یک عاشقانۀ آرام» و همچنین «سه دیدار»،... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا در جا می زنیم ؟

اولکامیز- جعفر محمدی سردبیر و صاحب امتیاز سایت پر مخاطب عصر ایران نوشت :  چرا در جا می زنیم؟ این سوالی است که از زاویه های مختلفی می توان بدان نگریست و آن را کاوید. امروز می خواهم یکی از مهم  ترین... ادامه مطلب ..
IMAGE نقد و بررسی تقویم ترکمنی ایل آمان

اولکامیز- لطیف ایزدی: تقویم ترکمنی 1397 " ایل آمان " به همت و کوشش عاشورمحمد رئوفی نیمه دوم بهمن ماه 96 با تبلیغات گسترده در فضای مجازی و تیراژ وسیع منتشر گردید که در نوع خود کاری تازه و نو بود ولی از... ادامه مطلب ..
IMAGE کدام قانون، کدام مجلس، آقای لاریجانی ؟!

 عصر ایران؛ مهرداد خدیر- «‌مجلس شورای اسلامی آمادگی دارد با توجه به کمبودهایی که در زمینۂ قوانین مربوط به حوزۂ فناوری اطلاعات و ارتباطات و فضای مجازی در کشور وجود دارد با استفاده از ظرفیّت... ادامه مطلب ..
IMAGE اسب ها را نکشید

90 اسب در چند روز کشته شدند، در مناطق مرزي. نماينده نقده و اشنويه راهي منطقه شده و با مسئولان استاني نشست‌هايي داشته است. ادامه مطلب ..
IMAGE حضرت آیت‌الله، «بی‌بندوبار» همان جوان انقلابی نزدیک انتخابات نیست؟

عصر ایران؛ مصطفی داننده- آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی امام جمعه شهر مشهد فرموده‌اند: «با کنسرت، موسیقی مبتذل و نابهنجار و فسق و فجور خیابانی جوان شاد نمی‌شود، این یک آب‌نبات چوبی است که به... ادامه مطلب ..
IMAGE در رثای سلاله

اولکامیز- با کمال تأسف باخبر شدیم که صحرای ما شاهد فاجعه ای بس دردناک و جانگداز که وجدان بشریّت را بلزه درآورده است، می باشد.  ادامه مطلب ..
IMAGE ضرورت نگاه روشنفکرانه به اشعار فراغی

اولکامیز- - گفتاری از یحیی یاری : یکی از عمده مشکلاتی که در پی یافتن سیرتاریخی و تحّول ذهنی شاعران ما وجود دارداینست که ،شاعران قدیم ما،سیرتاریخی وتحول ذهنی خود را ثبت نکرده اند ادامه مطلب ..
IMAGE یدی منزئل

اولکامیز- شعری از حاجی مراد آق شاعر خوش ذوق گنبدی  ادامه مطلب ..
IMAGE دیدار با دکتر شهروز آق آتابای

اولکامیز-  فرهاد قاضی ❇️دیشب با هماهنگی قبلی برای اولین بار بعد از عمل جراحی و گذراندن دوره ی نقاهت باتفاق خانم به دیدار دکتر شهروز آق آتابای محقق و مترجم جوان ترکمن رفتیم. ❇️شهروز نزدیک به ۳... ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی بر پروژه پتروشیمی گلستان و ارائه راهکارها

اولکامیز-  رحمان قره باش دانشجوي دكترا مديريت كسب وكار : الف :مقدمه:معرفی پروژه پتروشیمی گلستان: ادامه مطلب ..
IMAGE اکبر پیرا مدیر " ساچاق "

اولکامیز- متولد 1351 شمسی درسلاق غایب یکی از روستاهای غرب گنبد . ادامه مطلب ..
IMAGE یک پایان تلخ بهتر از تلخی بی پایان است

اولکامیز- محمد سلاق : هنگامیکه برای چندمین بار توسط گروههای درگیر در سوریه از سلاح های شیمیایی به بهانه های مختلف بر سر مردم مظلوم و مستاصل سوریه بکارگیری شد جهان در بهت وحیرت فرو ماند وهمگان را... ادامه مطلب ..
IMAGE گزارش مسابقات جام نوروز در دوگونچی

اولکامیز-  دوگونچی روستایی که به گفته بزرگان و ریش سفیدان قرار بود شهر شود ولی کمی آنطرفتر بخاطر وجود پل قدیمی ورق برگشت و قصبه آق قلا به عنوان شهر انتخاب شد. ادامه مطلب ..
IMAGE دلنوشته پرویز مدنی برای پدر هنرمندش

     اولکامیز- پرویز مدنی یکی از فرزندان اهل نظر مرحوم قرباندوردی مدنی در باره پدرش نوشت : مدیر محترم سایت وزین اولکامیر. قبل از بیان عرایضم بنده بار دیگر سپاس و قدردانی خود و بازماندگان آن... ادامه مطلب ..
IMAGE دهکده های گردشگری نیازمند تفکری نو

اولکامیز- عائشه قزلجه کارشناس مدیریت بازرگانی : بزرگترین ایراد دهکده های گردشگردی یا نوروز گاههایی که در جای جای استان گلستان بنا شده است این است که متاسفانه کمترین توجه به انتقال حس خوب... ادامه مطلب ..
IMAGE گفتگوی اولکامیز با امان محمد خوجملی - قسمت دوم

اولکامیز- لطیف ایزدی : دومین بخش از گفتگوی صریح و شفاف اولکامیز با  یکی ازفعالترین یادداشت نویس سیاسی - اجتماعی - دینی  ترکمن صحرا را در ذیل می خوانید :  ادامه مطلب ..
IMAGE حب مقام و مقام پرستی

اولکامیز-  به قلم وحید دلیجه فعال سیاسی رسانه ای : 🌺بسم الله الرحمن الرحیم 🌺 تِلْک الدَّارُ الْاخِرةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لا یرِیدُونَ عُلُوّاً فِی الْأرِضِ وَ لافَساداً وَالْعاقِبَةُ... ادامه مطلب ..
IMAGE دخالت و قضاوت ممنوع!

اولکامیز-  زبیده سوقی عضو شورای مرکزی حزب مجمع زنان اصلاح طلب کشور: اگه میشد این جمله رو تو جامعه جا انداخت باور کنید زندگی خیلی زیباتر و راحت تر میشد. ادامه مطلب ..
IMAGE غوغای چنار در نوروزگاه گنبد

 به گزارش اولکامیز گروه موسیقی چنار در دهکده گردشگری گنبد غوغا به پا کرد. ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی متفاوت از محمد توانگری

اولکامیز- در پاسخ به سوال مدیر سایت اولکامیز مهم ترین اتفاق سال 96 اعتراضات خیابانی دی ماه بود که حاصل تخریب روان عمومی ست. آن جا که سیاست به قول آلن بدیو کنترل نفرت است نه کنترل عشق، پس بگذارید... ادامه مطلب ..

اخبار

آخرین نظرات

سلام وخسته نباشید سردارجان هرجا بازی کنی انشالله موفق باشید برای ما ایرانیها ومردم ترکمن صحرا افتخار...
دهه ی شصت ؛ ما - بچه های محله ی خالدنبی گنبد - با همان کتاب ها یعنی: عقیده ی ترکمانی و تحفة الرجال ،...
در مورد ذکر تاریخ تولدها اسم یکی از افرادی که میشناختم و کارمند شده بود رو دیدم
متاسفانه این رفتارها روش عادی برای بعضی شده است بنابر این بهتر است قبل از رای دادن به فکر این گونه س...
وقتی برای جلف بازیهای " اندی " ، "خوشگلا باید برقصند " و عربده های گوشخراش مقلدان او از بلندگوهای پر...
امیدارم اول به یک نتیجه واحد درکتابت وتلفظ برسند چون آموزشهای سلیقه ای در ادوار آبنده سر در گمی را ب...
تلگرام به کجای مسایل خانوادگی ورود کرده اصلا تلگرام که فقط یه بستره به چیزی ورود نمیکنه
سلام آقای قجقی ان شاءالله نماز روزتون قبول باشه مهدی یزدان پرست هستم.
با عرض تشکر برای زحمت هایی ک...
درود بر شما
گفتگوی جالب و بسیار شفافی بود که کمتر در کشور شاهدش هستیم چه برسد به ترکمن صحرا
بخصوص ...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.