b_150_100_16777215_00_images_photo_2017-01-03_00-42-36.jpgاولکامیز خبر - جمعیت فرهنگی و هنری مختومقلی فراغی؛ در ۱۲۴مین نشست سلسله ای خود را در مورخ ۳ دیماه  ۱۳۹۵ با عنوان «تاریخ نشر ترکمن» برگزار نمود. سخنران ویژه این جلسه دکتر ارازمحمد سارلی؛ استاد دانشگاه و ناشرکتابهای ترکمنی درموسسه چاپ و انتشارات مختومقلی فراغی بود.

   این مراسم با سخنان مقدماتی عطا نظر برزین از اعضای برجسته جمعیت فوق الذکر آغاز شد وی در باره اهمیت کتاب و کتابخوانی سخن گفتند. در ادامه شعر خوانی دو تن از دختران نونهال ترکمن و دوتار نوازی نوجوان ترکمن به نام دیدار سمیع زاده انجام پذیرفت.

   سپس دکتر ارازمحمد سارلی پشت تریبون قرار گرفتند و به مدت یک ساعت و نیم در باره تاریخ نشر کتابهای ترکمنی سخنرانی نمودند. که بخش هایی از بیانات ایشان  به شرح ذیل مندرج می گردد: ایشان از تلاش های نخبگان کلاله در برگزاری جلسات مستمر علمی و ادبی تشکر کرده؛ این حرکت را یک حرکت موثر و ماندگار تاریخی قلمداد نمودند.همچنین انتشار سه جلد کتاب عطا نظر برزین را به ایشان  تبریک گفتند. استاد سارلی در باره تاریخ نشر ترکمن با این عبارت آغاز سخن نمودند که انتشار کتابهای ترکمنی به شکل چاپی را به قرن هیجدهم مرتبط می باشد ؛ وی متذکر شد که در ابتدا نشر کتاب با یک بگ گراند سیاسی آغاز گردید. چرا که کتاب قدرت بزرگی دارد. به فرمایش مختومقلی :«کتاب خوان ها از معرفت سیراب اند» لذا کتاب موجب آگاهی جامعه و پایه ی تحول اجتماعی می باشد. از قضا عنوان یک کتاب چنین است:«کتابهایی که دنیا را تغییر دادند» در این کتاب قدرت کتاب را در تحولات انقلاب فرانسه و انقلاب اکتبر روسیه آشکار می نماید.

وی افزود؛ همانطوریکه می دانیم در قرن هیجدهم به سال ۱۷۱۱م پطر کبیر وارد نبرد با ترکیه شد. تا قدرت ترکیه عثمانی را با تصرف اراضی قفقاز و سایر ممتلکات آن بکاهد. بارتولد شرق شناس روس در این  باره می نویسد:: « پتر اوّل ضمن تأمين نزديكي روسيه به اروپا و رواج دادن علوم اروپايي در اين كشور دگرگون شده وظايف روسيه را در شرق كه از موقعيت جغرافيايي و تركيب نفوس آن بر مي‌خاست، از نظر نينداخت ». اين سخنان با شروع چاپ كتاب به زبانهاي شرقي در روسيه كه اولين بار پتر كبير به آن مبادرت كرده بود، ارتباطي بلاواسطه دارد.

پتر کبیر برای رسیدن  به آبهای گرم نگاهش را معطوف ایران و آسیای مرکزی نمود. در این رابطه تاسیس چاپخانه ترکی و انتشار متون ترکی که بتواند به پیشروی نظامی روسیه کمک کند همانند ناپليون در لشکر کشی به مصر راه  اندازی نماید لذا فرمان پتر در ۳۰ آوریل ۱۷۲۲ صادر گردید.

دوره زمامداري كاترين دوم (1796-1762 ميلادي) هم مانند دوره سلطنت پتر اول به گسترش مرزهاي روسيه از طريق تصرف اراضي ملل همسايه و تقويت قدرت آن سپري شد. ملكه دوبار با تركيه وارد جنگ شد كه هر دو به پيروزي روس‌ها خاتمه يافت. شبه‌جزيره كريمه و شمال قفقاز به تصرف قطعي روسيه در آمد و به آن ضميمه گرديد. كشور بيش از پيش به افراد آگاه بر زبان‌هاي شرقي نياز داشتدر «چاپخانه آسيايي» اي.ك.اشنور براي اولين بار در روسيه در سال 1787 كتاب قرآن را به زبان اصلي چاپ كردند. اين نسخه چاپي بسيار بهتر از نمونه‌هاي مشابه منتشر شده در اروپا از اين كتاب مقدس در قرون پانزدهم تا هجدهم ميلادي بود. مبتكر انتشار قرآن منتشر شده در سنت پتربورگ كاترين دوم بود. علت واقعي طبع آن در روسيه اهداف سياسي ملكه روسيه بود كه آ.گ.كاريمولين هم آنرا تأئيد مي‌كند. اي. يو. كراچكوفسكي چنين نوشته است: «كاترين اميدوار بود كه با توزيع قرآن در ميان مسلمانان ساكن روسيه از آن براي دستيابي به اهداف سياسي خود و در جنگ با ترك‌ها استفاده كند.

     در قرن نوزدهم نشر کتابهای ترکی قابل توجه است در سنت پتربورگ- پس از چاپ‌هاي مشهور از قرآن در دورة كاترين دوم نشر كتب با حروف عربي در پتربورگ تا نيمه دوم قرن نوزدهم ميلادي رشدي نداشت. تنها پس از انتقال دانشكدة زبان‌هاي شرق دانشگاه قازان به سنت پتربورگ در سال 1854 بود كه در اين شهر امكان احياء نشر كتاب به زبان‌هاي شرقي بوجود آمد. بتدريج پتربورگ يكي از مراكز جهاني خاور شناسي گرديد. وضعيت نشر كتب شرقي در پتربورگ در پايان قرن نوزدهم با گشايش چاپخانه الياس ميرزا بوراگانسكي در سال 1894 بهتر شد. آغاز به كار اين چاپخانه رويدادي مهم در عرصه نشر كتب شرقي در پتربورگ (پايتخت آن زمان روسيه ) بود. بسياري از آثار چاپي خاورشناسي پتربورگ در اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بيستم ميلادي در اين چاپخانه به طبع رسيد”.

در سالهاي دهه اول قرن بيستم در پتربورگ چند چاپخانه ديگر هم داير شد كه جسته و گريخته به نشر كتاب به زبان‌هاي شرقي و با حروف عربي مي‌پرداختند. قازان، مركز نشر كتب شرقي در قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم در روسيه

   يكصد و پنجاه سال پيش شهر قازان يكي از مراكز بزرگ اداري، علمي‌و فرهنگي روسيه بود. در امر چاپ كتب شرقي اين شهر از ساير شهرهاي كشور از جمله پتربورگ و مسكو پيشي گرفته بود. اين موفقيت دو علت داشت. اولاً، قازان در نيمه اول قرن نوزدهم تقريباً بزرگترين مركز خاور شناسي روسيه گرديده بود كه از موقعيت جغرافيايي آن برمي‌خاست در سال 1804 در اين شهر يكي از سه دانشگاه روسيه (علاوه بر دانشگاه‌هاي مسكو و خاركف) داير شد و در آن در طي نيم قرن زبان‌هاي شرقي در مقياسي وسيع تدريس مي‌گرديد.

   آسياي ميانه يكي از آخرين مناطق مسلمان نشين است كه تحت تأثير اروپائيان در نيمه دوم قرن نوزدهم صنعت چاپ كتاب را پذيرفت. اين واقعه پس از تصرف ناحيه تركستان از طرف روسيه به وقوع پيوست. ارتش روسيه در سال 1864 شهر تاشكند را به اشغال در آورد و پس از آن اين شهر هم مانند تفليس در اوايل قرن نوزدهم، مقر حكومت روسيه و كانون فرهنگ جديد در آسياي ميانه گرديد.

در آسیای مرکزی اگر بتوان از یک ناشر برجسته نام برد؛ او کسی نیست جز «آتاجان ابدالف» می باشد. او از پدیدآورندگان صنعت چاپ و نشر به شمار می رود. وی با یک استاد ایرانی اش به نام ابراهیم سلطان در طول ۵۰ سال خدمات نشر را انجام داده است.

   در باره هویت قومی او گفته می شود او اصالت ترکمنی داشته است چرا که در شهرترکمن نشین قاراقالپاقستان متولد گشته  است. ولیکن ازبک ها چنین اعتقادی ندارند. هر چه باشد وی به دنیای ترک زبان خدمات زیادی را به انجام رسانیده است.

در بین ترکمن ها اولین ناشر«میر زاهد میر صدیق» اهل مرو می باشد که از ابتدای قرن بیستم به  انتشار کتابهای ترکمنی مبادرت نمود. در سال ۱۹۱۶م در اعلان کتابی با نام مرحوم ازو یاد می گردد. لذا می باید تاریخ وفات این ناشر فعال ۱۹۱۵ یا ۱۹۱۶م باشد.

در ایران کسی که به اندازه ی میر زاهد میر صدیق توانسته باشد در خدمت نشر کتب ترکمنی باشد حاج مراد دردی قاضی است. داشت او به عنوان مدیر نشر قابوس علاوه بر کتابهای دینی، به نشر کتب ادبی ترکمن توجه ویژه کرده؛ چاپ دیوان مختومقلی فراغی از این قبیل است. او تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران توانست عرضه متون ترکمنی سهیم باشد.

قیام مردم ایران در جهت رهایی از سلطه رژیم استبدادی شاه برای همه ی قومیت ها نوید آزادی و عدالت را داد. ترکمنان ایران هم از سایر اقوام جدا نبوده اند آنان هم با این انگیزه هایی در انقلاب اسلامی ایران شرکت کردند تا انقلاب به پیروزی رسید یکی از آنی ترین نتایج پیروزی آزادی بیان و نشر متون برای قومیت ها از جمله ترکمنان بود. برابر آمار موجود بیشترین مشارکت ادبی –فرهنگی ترکمنان مربوط به همین دوره است. در این زمان بر تعداد ناشران هم افزوده گردید و عده ای هم بدون اینکه مجوز نشر داشته باشند از فرصت عدم ثبات روزهای اولیه انقلاب در جهت اشاعه فرهنگ

مکتوب بهره گرفتند در کنار کتابهای ادبی فعالیت روحانیون ترکمنی بواسطه ماهیت انقلاب اسلامی در حوزه کتاب چشمگیر تر شد. قارمحمد آخوند رجال، آخون یازبای سخاوی به نشر کتب دینی اهتمام ورزیدند.

در کنار آن نویسندگان با تم های دینی ولی به زبان ترکمنی اقدام به نگارش کتاب نمودند از جمله ی آنان می توان عبدالجبار آخوند نیک نهاد و عبدالرحمن اخوند تنگلی اشاره کردکه فعالیت مضاعفی را در این سالها به انجام رسانیدند.

در این دوره کوتاه مقارن پیروزی انقلاب گروه های سیاسی-فرهنگی ترکمن نیز به نشر کتابهای ترکمنی پرداختند از جمله آدم و دنیا، ایل گویچی 1358ش، گوراوغلی 1358، دیوان جیبی مختومقلی فراغی 1358، قیزلار دوناسی، یدی یاپراق

 به نظر می رسد دوره ی دوم فعالیت مراددردی قاضی (نشر قابوس در گنبد قابوس) بعد از پیروزی انقلاب شتاب بیشتری گرفت چرا که از لحاظ کمی شاهد نشر کتابهای بیشتری بوده ایم.

دوره ی اخیر

شکل گیری ناشران خصوصی به سال 1376 شمسی بر میگردد. موضوع استان شدن مناطق ترکمن نشین با نام گلستان که قومیت های مختلفی چون قزاق ها، سیستانی ها، ایلات کوهسار، و ترکمن ها را شامل می شد، موجب گردید تا علاقه مندان به حوزه نشر وارد این عرصه شوند. موسسه فرهنگی انتشاراتی مختومقلی فراغی واقع در گرگان، از آن پس سهم زیادی در نشر متون ترکمنی بر عهده گرفت. انضمام بخش چاپخانه با امکانات ویژه نشر کتاب و نشریات، توانایی این موسسه را به مراتب افزایش داد. با گذشت ده سال حدود هفتصد عنوان کتاب را چاپ و عرضه نموده است، به عبارتی هر سال به طور متوسط هفتادعنوان کتاب را چاپ نموده است. این آمار در نوع خود قابل قیاس با آمار نشر برخی از کشورها می باشد چاپ کتاب ترکمنی، یکی از اولویت های این موسسه می باشد

   همچنانکه انتشارات ایل آرمان به مدیریت آقای  شادمهر به  عرضه متون ترکمنی مبادرت می کند.. در یک جمع بندی می توان اظهار داشت مقوله نشر متون ترکمنی در ایران از دو بستر برخوردار است. اولی بستر مدارس سنتی دینی می باشد که از دیرباز مبانی دینی را به زبان ترکمنی آموزش داده است. دومی ناشرانی چون قابوس، مختومقلی فراغی، ایل آرمان، اهتمام خاصی به ترویج آثار مکتوب ترکمن دارند. در کنار آن تعدادی هم به صورت شخصی مبادرت به چاپ آثار خود کرده اند. از نگاه فراوانی تولید آثار مکتوب ترکمنی آنچه که در دهه اول انقلاب اسلامی ایران مشاهده می شود، مبتنی بر چاپ آثار شعرای کلاسیک ترکمن بر اساس نسخه های چاپ سنگی خیوه و بخارا، قازان و غیره بوده است.

    به تدریج این پروسه دامنه ی بیشتری یافته شامل نشر آثار شاعران معاصر ترکمن نیز شده است. ناشران یاد شده ی فوق در معرفی چهره های جدید ادبی ترکمن سهم بسزایی داشته اند. اگر چه امکان نشر متون ترکمنی حائز اهمیت فراوان است اما  امکان آموزش متون کلاسیک و معاصر همواره مورد توجه اهل قلم ترکمن می باشد. ایجاد کلاس های دستور زبان ترکمنی به عنوان یکی از راه حل های پیش روی، پیشنهاد می گردد.


ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
IMAGE برگزاری سومین جشنواره دوستداران محیط زیست
اولکامیز- به مناسبت زادروز دکتر غلامعلی بسکی چهره صاحب نام  و مشهور گنبدی و  پدر...

یادداشت

IMAGE به دوست داغدارم

اولکامیز- به قلم دایان قربانی : سلام دانگ آتار. نیک میدانیم و ایمان بیاوریم که خدا گاهی چنان میشکند و ریز ریز میکند تا از هر تکه اش یک موجود جدید بسازد ادامه مطلب ..
فقدان مدیریت علمی و حفره بر انبان توسعه

اولکامیز- عظیم قرنجیک  تحلیلگر مسائل سیاسی - اقتصادی در باره فقدان مدیریت علمی در ایران  در روزنامه گلشن مهر یادداشتی نوشت که در پی می آید : ادامه مطلب ..
IMAGE امین آخوند صفری: هاشمی در قلوب مردم جای داشت

اولکامیز- امام جمعه شهر نوبنیاد فراغی در مورد شخصیت هاشمی رفسنجانی گفت: آیت الله هاشمی رفسنجانی  در کشوریک وزنه بود.  ستون نظام به حساب می آمد چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن. ادامه مطلب ..
انواع توسل در قرآن

  اولکامیز– کامبیز قجقی نژاد: در این یادداشت به انواع توسل که در قرآن کریم به آن اشاره مستقیم شده است می پردازم. ادامه مطلب ..
فاجعه گوگ تپه

اولکامیز- ارازمحمد سارلی: امروز مصادف با ۱۲ ژانویه مصادف با مغلوبه شدن جنگ خونین گوگ دپه در سال ۱۸۸۱م می باشد. این جنگ از سال ۱۸۷۹با هجوم روس ها به قلعه ینگی قلعه یا همان قلعه گوگ دپه شروع شد. ادامه مطلب ..
IMAGE مصاحبه عبدی باشقره با طعم انتخابات

به نقل از خبر فارسی کلاله-به عنوان اولین موضوع مطرح شده در خصوص سوابق و روزمه کاری خود بگویید. اینجانب عبدی باشقره دارای لیسانس اقتصاد نظری دانشگاه شهید بهشتی- ادامه مطلب ..
IMAGE هاشمی رفسنجانی و ترکمن ها به روایت دکتر سارلی

اولکامیز-  سخن در باره آیت الله هاشمی رفسنجانی به عنوان یکی از معدود افراد موثر در شکل گیری جمهوری اسلامی ایران و تثبیت آن آسان نمی باشد.  ادامه مطلب ..
چرا علیه صدا و سیما شعار می دادند؟

عصر ایران - در مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی، بسیاری از مردم هنگامی که به دوربین های صدا و سیما می رسیدند، علیه این سازمان شعار می دادند. این صحنه، بارها و بارها در جریان مراسم و در نقاط مختلف... ادامه مطلب ..
IMAGE واکنش شهرام غراوی به شایعات اخیر در خصوص کاندیداتوریش از گنبد !

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا شایعه قول شهرام غراوی به برخی از بزرگان گنبد مبنی بر ورود وی به عرصه انتخابات(در دور بعد) از گنبد از ابتدای انتخابات منتشر شده بود ادامه مطلب ..
IMAGE در سوگ هاشمی / " در دیده ی دشمنان خار و بر روی دوستان خال "*

اولکامیز- لطیف ایزدی: آیت الله هاشمی رفسنجانی مصداق بارز بخش دوم این شعر شاعر شهیر ترکمن، مختومقلی فراغی است : کویوم کامیل ده دیر، گوزوم مرد ده دیر " . ( به دنبال انسان کامل و مرد هستم ) ادامه مطلب ..
IMAGE یک تشییع، سه پیام

اولکامیز  : این مراسم بار دیگر تنوع سلائق سیاسی در جامعه ایران را به رخ کشید و نشان داد که می توان در عین تفاوت های فکری و سیاسی در کنار هم بود و با وحدت زیست. ادامه مطلب ..
IMAGE درسی که از او آموختم !

اولکامیز : احمد دلیجه- رفتن هاشمي با همه دوست و دشمنانش يك درس داشت؛ بياموزيم ، مي شود ؛ تغيير كرد. ادامه مطلب ..
IMAGE محمد برازنده قوجق شاعر نوگرای ترکمن

اولکامیز- یکشنبه 19 دی  ماه مصادف با سالروز وفات شاعر خوش قریحه ترکمن صحرا  محمد برازنده قوجق بود. وی در سال 1357 وفات نمود.  مطلب ذیل به کوشش ع. کوچکنژاد ( ایل اوغلی ) به نقل از گروه تلگرامی فراغی... ادامه مطلب ..
IMAGE مرد تمام فصل‌ها؛ همیشه ناکام، همیشه کامروا

 اولکامیز :و یک بار دیگر، آیت‌الله، مردم ایران را غافل‌گیر کرد؛ این بار اما این مغز زیبای او نبود که برای شش دهه تمام، مصدر نبوغ، شگفتی، نوآوری و جسارت بود؛ این بار این قلب بزرگ او بود که پس از... ادامه مطلب ..
IMAGE خداحافظ سردار

اولکامیز: مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی وقتی در سال 1346 شمسی کتابی به نام امیر کبیر/ قهرمان مبارزه با استکبار/ نوشت شاید خیال نمی‌کرد که چند دهه پس از آن مردم قدرشناس ایران به‌پاس خدمات... ادامه مطلب ..
IMAGE خداحافظ، آموزگار صبر و سیاست

    اولکامیز- مهرداد خدیر: به نیمه های مطلبی که درباره امیر کبیر و به بهانه 20 دی – سالروز قتل صدر اعظم اصلاح طلب عهد قاجار- می نوشتم رسیده بودم که خبر بستری شدن و سپس درگذشت نام آشنای سه نسل از... ادامه مطلب ..
IMAGE ضربه سنگین به میانه‌روهای ایران

 هاشمی ازمهمترین چهره‌های انقلاب اسلامی بود | با انتخاب روحانی,هاشمی مجددا به صحنه بازگشت بین الملل > دیپلماسی - شبکه خبری آمریکایی سی. ان. ان در تحلیلی از درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی رئیس... ادامه مطلب ..
آخرین نهار آیت‌الله

 معاون  وزیر بهداشت، در پی ارتحال آیت الله هاشمی رفسنجانی، به بازگویی آخرین خاطره خود با آن فقید پرداخت. به گزارش خبرگزاری مهر، دکتر سید حسن هاشمی نوشت:قلب یاردیرین امام، رهبری و انقلاب از تپش... ادامه مطلب ..
IMAGE نگران فرداهای بی هاشمی

 نگران فرداهای بی هاشمی دبیرکل خانه‌کارگر و رئیس فراکسیون کارگری مجلس نوشت:‌ آیت‌الله هاشمی‌(ره) چون یک قهرمان متولد شد و در میدان سیاست همچون گوهری شب‌تاب درخشید. ادامه مطلب ..
شرح یک بیت از مولانا

اولکامیز – کامبیز قجقی نژاد:  مه فشاند نور و سگ عو عو کند هر کسی بر خلقت خود می تند ادامه مطلب ..
IMAGE نقش اقوام، در توسعه ملی و فرهنگی بررسی شد

اولکامیز -  دستیار ویژه رییس جمهوری در امور اقوام و اقلیت های دینی و مذهبی در گفت و گوی تفصیلی با خبرگزاری شبستان،‌ درباره مسائل مختلف مرتبط با اقوام از جمله نقش آنان در وحدت، توسعه ملی و توسعه... ادامه مطلب ..
IMAGE قبایی که تنها برتن مرحوم هلاکو برازنده بود

اولکامیز - به قلم آتا گوگلان-گاهی وقتها پیش می آید که آدمی ناخواسته به مطالبی راجع به محیط پیرامون خود برمی خورد که از وقوع امری  در آینده خبر می دهند  هرچند صحت وسقم این اخباروبررسی احتمال تحقق... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا بعد ازانتخابات رقابت به رفاقت تبدیل نمی شود؟

 اولکامیز خبر :  امان محمد خوجملی: رقابتهای انتخاباتی کشور صحنه های پرغوغایی است که به طور متوسط هر دوسال یک بارودرمناطق مختلف و در شهرها و محلات کشور تکرار می شود و علیرغم کاستیهایی که دارد... ادامه مطلب ..
شکار بیماری ثروتمندان

اولکامیز خبر- امان محمد خوجملی: خیلی از ثروتمندان ایران نه همه ی آنها به موازات و متناسب با افزایش ثروتشان علم و دانش و فرهنگشان رشد نکرده است.چون پول دارشدن در ایران چندان ربطی به سواد و علم و... ادامه مطلب ..
می‌آیند تا روحانی را بزنند!

عصر ایران؛ مصطفی داننده- بعد از اینکه حزب موتلفه اسلامی اعلام کرد نامزد آن‌ها برای  انتخابات ریاست جمهوری سال آینده مصطفی می‌رسلیم است، ادامه مطلب ..

اخبار

آخرین نظرات

خدا رحمتشان کند ای کاش هردو زنده بودند . ولی چه میشه کرد مرگ حق است کسی نمی تواند فرار کند امیدوارم ...
خسته نباشید کجای این متن هست ازهر پنج معلم سه معلم صلاحیت علمی ندارد دوما بالفرض درست باشد ساختار نظ...
اقا ما بخوایم واسه ثبتنام اینترنتی چیکار باید انجام بدیم هرجور میزنیم نمیشه
شخصیت بسیار فرزانه ای بودن اخدا رحمتش کنه
مصاحبه جالبی بود با چه هدفی ؟؟؟؟؟
سلام
دوست عزیز که با نام علیرضا هستید گفتید ایمیل بزنیم لطفا آدرس ایمیلتان را بدهید تا حداقل احوال...
سلام اصل مطلب را نیز بنویسید تا بهتر بفهمیم چه بوده است ؟
خدمت استاد و برادر بزرگوارم جناب ایزدی تبریک عرض می کنم.ان شاءالله همچون گذشته ، اولکامیز در صداقت ...
با عرض تسلیت به دوست و برادر بزرگوارم جناب ارجبی ، خبر بسیار ناراحت کننده ای بود.ان شاءالله روح این ...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677
استیل پارسه

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.