photo_2017-01-03_00-42-36.jpgاولکامیز خبر - جمعیت فرهنگی و هنری مختومقلی فراغی؛ در ۱۲۴مین نشست سلسله ای خود را در مورخ ۳ دیماه  ۱۳۹۵ با عنوان «تاریخ نشر ترکمن» برگزار نمود. سخنران ویژه این جلسه دکتر ارازمحمد سارلی؛ استاد دانشگاه و ناشرکتابهای ترکمنی درموسسه چاپ و انتشارات مختومقلی فراغی بود.

   این مراسم با سخنان مقدماتی عطا نظر برزین از اعضای برجسته جمعیت فوق الذکر آغاز شد وی در باره اهمیت کتاب و کتابخوانی سخن گفتند. در ادامه شعر خوانی دو تن از دختران نونهال ترکمن و دوتار نوازی نوجوان ترکمن به نام دیدار سمیع زاده انجام پذیرفت.

   سپس دکتر ارازمحمد سارلی پشت تریبون قرار گرفتند و به مدت یک ساعت و نیم در باره تاریخ نشر کتابهای ترکمنی سخنرانی نمودند. که بخش هایی از بیانات ایشان  به شرح ذیل مندرج می گردد: ایشان از تلاش های نخبگان کلاله در برگزاری جلسات مستمر علمی و ادبی تشکر کرده؛ این حرکت را یک حرکت موثر و ماندگار تاریخی قلمداد نمودند.همچنین انتشار سه جلد کتاب عطا نظر برزین را به ایشان  تبریک گفتند. استاد سارلی در باره تاریخ نشر ترکمن با این عبارت آغاز سخن نمودند که انتشار کتابهای ترکمنی به شکل چاپی را به قرن هیجدهم مرتبط می باشد ؛ وی متذکر شد که در ابتدا نشر کتاب با یک بگ گراند سیاسی آغاز گردید. چرا که کتاب قدرت بزرگی دارد. به فرمایش مختومقلی :«کتاب خوان ها از معرفت سیراب اند» لذا کتاب موجب آگاهی جامعه و پایه ی تحول اجتماعی می باشد. از قضا عنوان یک کتاب چنین است:«کتابهایی که دنیا را تغییر دادند» در این کتاب قدرت کتاب را در تحولات انقلاب فرانسه و انقلاب اکتبر روسیه آشکار می نماید.

وی افزود؛ همانطوریکه می دانیم در قرن هیجدهم به سال ۱۷۱۱م پطر کبیر وارد نبرد با ترکیه شد. تا قدرت ترکیه عثمانی را با تصرف اراضی قفقاز و سایر ممتلکات آن بکاهد. بارتولد شرق شناس روس در این  باره می نویسد:: « پتر اوّل ضمن تأمين نزديكي روسيه به اروپا و رواج دادن علوم اروپايي در اين كشور دگرگون شده وظايف روسيه را در شرق كه از موقعيت جغرافيايي و تركيب نفوس آن بر مي‌خاست، از نظر نينداخت ». اين سخنان با شروع چاپ كتاب به زبانهاي شرقي در روسيه كه اولين بار پتر كبير به آن مبادرت كرده بود، ارتباطي بلاواسطه دارد.

پتر کبیر برای رسیدن  به آبهای گرم نگاهش را معطوف ایران و آسیای مرکزی نمود. در این رابطه تاسیس چاپخانه ترکی و انتشار متون ترکی که بتواند به پیشروی نظامی روسیه کمک کند همانند ناپليون در لشکر کشی به مصر راه  اندازی نماید لذا فرمان پتر در ۳۰ آوریل ۱۷۲۲ صادر گردید.

دوره زمامداري كاترين دوم (1796-1762 ميلادي) هم مانند دوره سلطنت پتر اول به گسترش مرزهاي روسيه از طريق تصرف اراضي ملل همسايه و تقويت قدرت آن سپري شد. ملكه دوبار با تركيه وارد جنگ شد كه هر دو به پيروزي روس‌ها خاتمه يافت. شبه‌جزيره كريمه و شمال قفقاز به تصرف قطعي روسيه در آمد و به آن ضميمه گرديد. كشور بيش از پيش به افراد آگاه بر زبان‌هاي شرقي نياز داشتدر «چاپخانه آسيايي» اي.ك.اشنور براي اولين بار در روسيه در سال 1787 كتاب قرآن را به زبان اصلي چاپ كردند. اين نسخه چاپي بسيار بهتر از نمونه‌هاي مشابه منتشر شده در اروپا از اين كتاب مقدس در قرون پانزدهم تا هجدهم ميلادي بود. مبتكر انتشار قرآن منتشر شده در سنت پتربورگ كاترين دوم بود. علت واقعي طبع آن در روسيه اهداف سياسي ملكه روسيه بود كه آ.گ.كاريمولين هم آنرا تأئيد مي‌كند. اي. يو. كراچكوفسكي چنين نوشته است: «كاترين اميدوار بود كه با توزيع قرآن در ميان مسلمانان ساكن روسيه از آن براي دستيابي به اهداف سياسي خود و در جنگ با ترك‌ها استفاده كند.

     در قرن نوزدهم نشر کتابهای ترکی قابل توجه است در سنت پتربورگ- پس از چاپ‌هاي مشهور از قرآن در دورة كاترين دوم نشر كتب با حروف عربي در پتربورگ تا نيمه دوم قرن نوزدهم ميلادي رشدي نداشت. تنها پس از انتقال دانشكدة زبان‌هاي شرق دانشگاه قازان به سنت پتربورگ در سال 1854 بود كه در اين شهر امكان احياء نشر كتاب به زبان‌هاي شرقي بوجود آمد. بتدريج پتربورگ يكي از مراكز جهاني خاور شناسي گرديد. وضعيت نشر كتب شرقي در پتربورگ در پايان قرن نوزدهم با گشايش چاپخانه الياس ميرزا بوراگانسكي در سال 1894 بهتر شد. آغاز به كار اين چاپخانه رويدادي مهم در عرصه نشر كتب شرقي در پتربورگ (پايتخت آن زمان روسيه ) بود. بسياري از آثار چاپي خاورشناسي پتربورگ در اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بيستم ميلادي در اين چاپخانه به طبع رسيد”.

در سالهاي دهه اول قرن بيستم در پتربورگ چند چاپخانه ديگر هم داير شد كه جسته و گريخته به نشر كتاب به زبان‌هاي شرقي و با حروف عربي مي‌پرداختند. قازان، مركز نشر كتب شرقي در قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم در روسيه

   يكصد و پنجاه سال پيش شهر قازان يكي از مراكز بزرگ اداري، علمي‌و فرهنگي روسيه بود. در امر چاپ كتب شرقي اين شهر از ساير شهرهاي كشور از جمله پتربورگ و مسكو پيشي گرفته بود. اين موفقيت دو علت داشت. اولاً، قازان در نيمه اول قرن نوزدهم تقريباً بزرگترين مركز خاور شناسي روسيه گرديده بود كه از موقعيت جغرافيايي آن برمي‌خاست در سال 1804 در اين شهر يكي از سه دانشگاه روسيه (علاوه بر دانشگاه‌هاي مسكو و خاركف) داير شد و در آن در طي نيم قرن زبان‌هاي شرقي در مقياسي وسيع تدريس مي‌گرديد.

   آسياي ميانه يكي از آخرين مناطق مسلمان نشين است كه تحت تأثير اروپائيان در نيمه دوم قرن نوزدهم صنعت چاپ كتاب را پذيرفت. اين واقعه پس از تصرف ناحيه تركستان از طرف روسيه به وقوع پيوست. ارتش روسيه در سال 1864 شهر تاشكند را به اشغال در آورد و پس از آن اين شهر هم مانند تفليس در اوايل قرن نوزدهم، مقر حكومت روسيه و كانون فرهنگ جديد در آسياي ميانه گرديد.

در آسیای مرکزی اگر بتوان از یک ناشر برجسته نام برد؛ او کسی نیست جز «آتاجان ابدالف» می باشد. او از پدیدآورندگان صنعت چاپ و نشر به شمار می رود. وی با یک استاد ایرانی اش به نام ابراهیم سلطان در طول ۵۰ سال خدمات نشر را انجام داده است.

   در باره هویت قومی او گفته می شود او اصالت ترکمنی داشته است چرا که در شهرترکمن نشین قاراقالپاقستان متولد گشته  است. ولیکن ازبک ها چنین اعتقادی ندارند. هر چه باشد وی به دنیای ترک زبان خدمات زیادی را به انجام رسانیده است.

در بین ترکمن ها اولین ناشر«میر زاهد میر صدیق» اهل مرو می باشد که از ابتدای قرن بیستم به  انتشار کتابهای ترکمنی مبادرت نمود. در سال ۱۹۱۶م در اعلان کتابی با نام مرحوم ازو یاد می گردد. لذا می باید تاریخ وفات این ناشر فعال ۱۹۱۵ یا ۱۹۱۶م باشد.

در ایران کسی که به اندازه ی میر زاهد میر صدیق توانسته باشد در خدمت نشر کتب ترکمنی باشد حاج مراد دردی قاضی است. داشت او به عنوان مدیر نشر قابوس علاوه بر کتابهای دینی، به نشر کتب ادبی ترکمن توجه ویژه کرده؛ چاپ دیوان مختومقلی فراغی از این قبیل است. او تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران توانست عرضه متون ترکمنی سهیم باشد.

قیام مردم ایران در جهت رهایی از سلطه رژیم استبدادی شاه برای همه ی قومیت ها نوید آزادی و عدالت را داد. ترکمنان ایران هم از سایر اقوام جدا نبوده اند آنان هم با این انگیزه هایی در انقلاب اسلامی ایران شرکت کردند تا انقلاب به پیروزی رسید یکی از آنی ترین نتایج پیروزی آزادی بیان و نشر متون برای قومیت ها از جمله ترکمنان بود. برابر آمار موجود بیشترین مشارکت ادبی –فرهنگی ترکمنان مربوط به همین دوره است. در این زمان بر تعداد ناشران هم افزوده گردید و عده ای هم بدون اینکه مجوز نشر داشته باشند از فرصت عدم ثبات روزهای اولیه انقلاب در جهت اشاعه فرهنگ

مکتوب بهره گرفتند در کنار کتابهای ادبی فعالیت روحانیون ترکمنی بواسطه ماهیت انقلاب اسلامی در حوزه کتاب چشمگیر تر شد. قارمحمد آخوند رجال، آخون یازبای سخاوی به نشر کتب دینی اهتمام ورزیدند.

در کنار آن نویسندگان با تم های دینی ولی به زبان ترکمنی اقدام به نگارش کتاب نمودند از جمله ی آنان می توان عبدالجبار آخوند نیک نهاد و عبدالرحمن اخوند تنگلی اشاره کردکه فعالیت مضاعفی را در این سالها به انجام رسانیدند.

در این دوره کوتاه مقارن پیروزی انقلاب گروه های سیاسی-فرهنگی ترکمن نیز به نشر کتابهای ترکمنی پرداختند از جمله آدم و دنیا، ایل گویچی 1358ش، گوراوغلی 1358، دیوان جیبی مختومقلی فراغی 1358، قیزلار دوناسی، یدی یاپراق

 به نظر می رسد دوره ی دوم فعالیت مراددردی قاضی (نشر قابوس در گنبد قابوس) بعد از پیروزی انقلاب شتاب بیشتری گرفت چرا که از لحاظ کمی شاهد نشر کتابهای بیشتری بوده ایم.

دوره ی اخیر

شکل گیری ناشران خصوصی به سال 1376 شمسی بر میگردد. موضوع استان شدن مناطق ترکمن نشین با نام گلستان که قومیت های مختلفی چون قزاق ها، سیستانی ها، ایلات کوهسار، و ترکمن ها را شامل می شد، موجب گردید تا علاقه مندان به حوزه نشر وارد این عرصه شوند. موسسه فرهنگی انتشاراتی مختومقلی فراغی واقع در گرگان، از آن پس سهم زیادی در نشر متون ترکمنی بر عهده گرفت. انضمام بخش چاپخانه با امکانات ویژه نشر کتاب و نشریات، توانایی این موسسه را به مراتب افزایش داد. با گذشت ده سال حدود هفتصد عنوان کتاب را چاپ و عرضه نموده است، به عبارتی هر سال به طور متوسط هفتادعنوان کتاب را چاپ نموده است. این آمار در نوع خود قابل قیاس با آمار نشر برخی از کشورها می باشد چاپ کتاب ترکمنی، یکی از اولویت های این موسسه می باشد

   همچنانکه انتشارات ایل آرمان به مدیریت آقای  شادمهر به  عرضه متون ترکمنی مبادرت می کند.. در یک جمع بندی می توان اظهار داشت مقوله نشر متون ترکمنی در ایران از دو بستر برخوردار است. اولی بستر مدارس سنتی دینی می باشد که از دیرباز مبانی دینی را به زبان ترکمنی آموزش داده است. دومی ناشرانی چون قابوس، مختومقلی فراغی، ایل آرمان، اهتمام خاصی به ترویج آثار مکتوب ترکمن دارند. در کنار آن تعدادی هم به صورت شخصی مبادرت به چاپ آثار خود کرده اند. از نگاه فراوانی تولید آثار مکتوب ترکمنی آنچه که در دهه اول انقلاب اسلامی ایران مشاهده می شود، مبتنی بر چاپ آثار شعرای کلاسیک ترکمن بر اساس نسخه های چاپ سنگی خیوه و بخارا، قازان و غیره بوده است.

    به تدریج این پروسه دامنه ی بیشتری یافته شامل نشر آثار شاعران معاصر ترکمن نیز شده است. ناشران یاد شده ی فوق در معرفی چهره های جدید ادبی ترکمن سهم بسزایی داشته اند. اگر چه امکان نشر متون ترکمنی حائز اهمیت فراوان است اما  امکان آموزش متون کلاسیک و معاصر همواره مورد توجه اهل قلم ترکمن می باشد. ایجاد کلاس های دستور زبان ترکمنی به عنوان یکی از راه حل های پیش روی، پیشنهاد می گردد.


ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.

یادداشت

IMAGE 7 نکته درباره نطق پسا انتخاباتی رئیسی

عصر ایران؛ مهرداد خدیر-  حجت الاسلام سید ابراهیم رییسی پس از ناکامی در انتخابات ریاست جمهوری و در بازگشت به مشهد در اولین نطق عمومی کوشیده شکست خود به رغم ائتلاف با محمد باقرقالیباف را به عوامل... ادامه مطلب ..
IMAGE سخنی با ابراهیم نیک محضر کاندیدای شورای شهر گنبد

سایت اولکامیز- انامحمد بیات عضو برجسته یاشولی های گنبد نوشت جناب نیک محضر وکیل محترم وکاندیدشورای شهر باسلام وقبولی طاعات عبادات . ادامه مطلب ..
IMAGE پدیده ای بنام " دکتر سیدی "

سایت اولکامیز- حاجی قربان طریک خبرنگار صحرا و عضو  فعال گروه یاشولی ها ی گنبد خطاب به دکتر جلال الدین سیدی نوشت : ادامه مطلب ..
IMAGE اعجاز یک مرد شور چشم

سایت اولکامیز- در یکی ازشب های طولانی و پربرف وبوران زمستان سال ۱۳۵۲ دوران انجام وظیفه ی شغل شریف معلمی ؛ درروستایی بنام چناردرمنطقه میان جام شهرستان تربت جام توی یک خانه دارای یک اتاق به مساحت... ادامه مطلب ..
IMAGE به یاد 2 خرداد 76

سایت اولکامیز- لطیف ایزدی * : امروز 3 خرداد است و دیروز 2 خرداد بود. یادآور دو اتفاق مهم در ایران. هر چند برخی ها به بهانه روز آزادسازی خرمشهر درصدد کمرنگ کردن 2 خرداد هستند ولی این رویداد بزرگ در... ادامه مطلب ..
IMAGE آسیب پذیری روستاهای کوچک در مقابل رای های غیر بومی

اولکامیز- امان محمد خوجملی:انتخابات شوراهای شهر و روستا یکی از مردمی ترین و ملموسترین و مؤثرترین انتخابات کشور می باشد که مردم را به صورت همه جانبه با امورات روزمره ی خودشان درگیر می کند تا... ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی در مورد انتخابات شورای شهر گنبد / کسی که باد بکارد طوفان درو می کند

سایت اولکامیز- حاج قوجق قلی آق فعال انتخاباتی در مورد انتخابات شورای شهر گنبد نوشت :۱- عناد و لجاجت کاندیداها بعد از پایان رقابت تداعی گر، بگم بگم و هاله ی نور است مانند خائن محسوب کردن همدیگر... ادامه مطلب ..
IMAGE پیروز واقعی انتخابات شورای شهر گنبد چه کسی است؟

اولکامیز – عطا محمد فروز – (آ- ب)از اعضای ارشد یاشولی ها ،معتقد است یاشولی ها پیروز میدان انتخابات شورای شهر گنبد کاووس هستند ، اوورود 4نفر از نامزدان مورد حمایت یاشولی ها را گواهی براین مدعا می... ادامه مطلب ..
IMAGE حماسه دوم خرداد

سایت اولکامیز- آنامحمد بیات * : حماسه دوم خرداد76راگرامی میداریم حماسه ای که توسط ملتی تحقق یافت و به تحجر ویک صدایی نه گفته اند ادامه مطلب ..
IMAGE در فضیلت صدقات

 سایت اولکامیز- فضلای دینی و دانشمندان علوم اسلامی درباره ی فضیلت صدقات احادیث وروایات زیادی رادراختیار خود دارند۰ دراینجا بعضی مزیت های  مربوط به صدقه دادن وکمک نمودن به مستحقان... ادامه مطلب ..
IMAGE سخن یک یار قدیمی با قرجه طیار(اترک دوران باش)

سایت اولکامیز- ایوب بیات اینچه برون فعال سیاسی اجتماعی ترکمن صحرا و یار قدیمی نماینده گنبد در سخنی کوتاه و مشفقانه با قرجه طیار در مجلس دهم نوشت : ادامه مطلب ..
IMAGE علت گسترش شایعات انتخاباتی در بین مردم

اولکامیز - کامبیز قجقی نژاد:چیزی را که علم نداری دنبال نکن. در چند هفته ی اخیر، به علت انتخابات و رأی گیری در شهر گنبد گاووس، برخی شایعات انتخاباتی بین مردم نقل و قول می شد. چرا انسان چیزی بگوید... ادامه مطلب ..
IMAGE رابطه قدرت و ثروت با سیاست

اولکامیز - امان محمد خوجملی: به نظرمی رسد رابطه ی قدرت و ثروت و سیاست معکوس نیست که یکی برجای دیگری بنشیند و جا را برای دیگری تنگ نماید. این رابطه مستقیم و مکمل یکدیگر هستند و همدیگر را پوشش می... ادامه مطلب ..
IMAGE 29 اردیبهشت روز پیروزی اصلاحات و اعتدال

سایت اولکامیز- لطیف ایزدی: 29 اردیبهشت 96 حضور پرشور، معنادار و آگاهانه مردم ایران حماسه ای دیگر آفرید. روحانی در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری خوش درخشید. این پیروزی بزرگ یادآور2 خرداد 76... ادامه مطلب ..
IMAGE اکثریت ضعیف ،اقلیت قوی ؛نتیجه انتخابات شورای شهر گنبد

اولکامیز – اتا گوگلان* – بالاخره انتخابات پیچیده ی شورای شهر گنبد به پایان رسید و با شمارش ارای ریخته شده به صندوق ها مشخص گردید که کاندیداهای یاشولی ها در نهایت توانستند به پیروزی حداقلی در... ادامه مطلب ..
IMAGE پیشتازی روحانیون بلوچ در اعلام مواضع در مقایسه با روحانیون ترکمن

اولکامیز - امان محمد خوجملی: بی تفاوتی در امور سیاسی یکی از خطرناک ترین بیماریهایی است که می تواند یک جامعه را به انحطاط و عقب ماندگی فرو ببرد. اگر ما در سیاست دخالت نکنیم سیاست به سراغ ما خواهد... ادامه مطلب ..
ائتلاف یاشولی ها و ادعاهای جریانهای موازی در انتخابات شورای شهر گنبد

سایت اولکامیز- تحلیلی از عبدالکریم ارمشی : پس از ماهها نشست و برخواست یاشولی ها و امین اعضاهای محلات گنبد برای تعیین کاندیداهای مورد حمایت خود برای تصدی کرسی شورای شهر، این امر در پنجشنبه گذشته... ادامه مطلب ..
IMAGE روزنه اختلاف یا اعتماد ؟

سایت اولکامیز- احمد دوجی فعال انتخاباتی : انتخابات شورای شهرمان امسال خیلی پر شورتر از دوره قبل میباشد. ایجاد گروههای مجازی٬ ایراد سخنرانی در مساجد و جلوی دفاتر انتخاباتی٬ نصب بنر های بزرگ و... ادامه مطلب ..
IMAGE کاررا دست بچه ها دادیم این طوری شد!

اولکامیز – آتا گوگلان – انتخابات شورای شهر گنبد کاووس معلوم نیست  به کدام سو می رود! هر لحظه یک خبر هر لحظه یک سورپرایز ، هر لحظه یک ائتلاف ، دم به دم اتفاقات نادره، یکی در جمع مردم اعلام انصراف... ادامه مطلب ..
IMAGE به روحانی رأی می دهم

سایت اولکامیز- حبیب ایزدی فعال فرهنگی - اجتماعی آق قلا : انسان آزاد آفریده شده است ؛ آزادی را دوست دارد ؛ آزاد اندیشی را هم دوست دارد ٬ آزادی بیان را هم. ولی هر آن چه که او را محصور بدارد ٬ زندانی... ادامه مطلب ..
چرایی کنار کشیدن قالی باف از رقابت های ریاست جمهوری

عصر ایران؛ مصطفی داننده- محمد باقر قالیباف نامزد انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم به نفع سید ابراهیم رییسی از انتخابات کنار کشید. در بخشی از بیانیه او آمده است:« براى حفظ اين آرمان بزرگ، از همه ى... ادامه مطلب ..
IMAGE رابطه مشروعیت و کارآمدی

امان محمد خوجملی: حکومتها در نوع خود به چند دسته تقسیم می شوند حکومتهای مشروع و غیر مشروع یا دموکراتیک یا دیکتاتوری یا نیمه دموکراتیک یا نیمه دیکتاوری. اما کارآمدی درذیل حکومتها قرار می گیرد... ادامه مطلب ..
IMAGE حاجی قادری به نتایج انتخابات شورای شهر گنبد خوشبین نیستم

اولکامیز – مطلب خواندنی زیر حاصل گفتگوی عطامحد فروز فعال فرهنگی و عضو تحریریه ی اولکامیز با بهروز حاجی قادری عضو فعال یاشولی ها ست. در این گفتگو سعی شده است که به سؤالات اساسی پیرامون انتخابات... ادامه مطلب ..
IMAGE کاندیداهای رانتی ،کاندیداهای یارانه ای!

اولکامیز –آتا گوگلان - (مطلب زیر دیدگاه نویسنده است و اولکامیزبا بسیاری از مواردآن موافق نیست) حدود دوماه پیش که ثبت نام کاندیداهای شورای شهر آغاز گردید موج فزاینده ی نام نویسی متقاضیان این... ادامه مطلب ..
IMAGE برگهایی زرین از بوستان مختومقلی

 سایت اولکامیز- برخی از تک بیت ها و مصراع های پرمعنی و گهربار مختومقلی فراغی : ادامه مطلب ..

اخبار

آخرین نظرات

جناب آقای ایری ماشاءالله به این نکته سنجی شما ، احسنت . بیاییم همگی به این مسائل بپردازیم و دنبال اح...
سلام، زمانه عجیبی است ، آقایان خودشان را خبرنگار قلمداد میکنند و عضو فعال یاشولی هاهاهاهاها و.... قر...
ماهم ازخداوندمتعال مسئلت می طلبیم مردخیروخادم مسجد مرحوم رجال موردمغفرت وآمرزش خداوندقرارگیرد۰ کسان...
برادردینی مان بعنوان مهمان آیه 194 سوره اعراف را آوردند این جواب من است درضمن دعا برای باران حضرت عم...
الله رحمت ادسن جبار داييني ??????
بیات عزیز از همه مشکلات گفتی الا لابی های پشت پرده تو و دوستانت که اعتماد مردم را زایل کرد .از پشت پ...
سلام درهمه جا حق ما ترکمن ها برابربوده وهست اگرمشکلی هست ازخودماست افراد ضعیف را راهی میکنیم وبعد گر...
سلام یاشولی ها چرا از رای اوری غیر ترکمن می ترسند اقای بیات لطفا علت رابیان کنید من که ازبعضی امین ...
آیا توصیف های پاراگراف اول در مورد یاشولی گری را مصداق یاشولی های موجود می دانید؟ یا می خواهید غیر م...
مردم در اين انتخابات صحبت از پاسخگو كردن دولت و حكومت كردند. ولي نمي دانم چگونه چنين امري ممكن است د...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677
استیل پارسه

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.